تدوین چارچوبی برای تحول در برنامه ی درسی دوره ی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی و ارائه ی یک طرح پیشنهادی

هدف این نوشتار تدوین چارچوبی برای تحول در برنامه ی درسی دوره ی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی و طراحی یک برنامه ی درسی پیشنهادی برای این رشته بوده است. دستیابی به این هدف قبل از هر چیز مستلزم نقد برنامه های درسی موجود بود. ابتدا با طرح دقیق و همه جانبه ی مساله، مهم ترین چالش ها و سوالاتی که در این زمینه وجود دارد، به گونه ای روش مند و نظام مند دسته بندی و تدوین شده اند. قدم بعدی نقد و بررسی وضعیت برنامه های درسی موجود و شناسایی و تحلیل محورهای عمده ی نقد و جزییات آن بود. در ادامه، شبکه ای از واژگان پربسامد در گفتارهای روزمره ی دغدغه مندان دانشگاهی ترسیم شد که بیانگر کلیدی ترین مفاهیم در مورد دوره های آموزشی کارآمد و مورد نیاز امروز و آینده است. این اصطلاحات و کلمات پرتکرار تا حدودی تکلیف گفتمان غالب و پیامدهای آن برای دروس آموزشی را روشن می کند. سپس، معیارها و شاخص های تحول در تناظر با محورهای عمده ی نقد، شبکه ی واژگانی و گفتمان غالب، شناسایی و دسته بندی شدند. در همین راستا، دروس عمومی، پایه و تخصصی با توجه به معیارها و شاخص-های تعیین کننده ی مسیر تحول، مورد نقد و بررسی و بازاندیشی و بازنگری قرار گرفتند و دروس پیشنهادی، برای دوره های آموزشی پایه، عمومی، تخصصی الزامی (اجباری) و اختیاری و حتی فناورانه و کارآفرینانه، که در واقع و به ترتیب ادامه ی دروس الزامی و اختیاری به حساب می آیند، شناسایی و ارائه شدند. در نهایت با تحلیل، و قبض و بسط انواع دروس تخصصی، و فرایند های موجود در آن ها، راهکارهایی برای چگونگی کارآمدسازی تک تک دروس در نسبت با معیارها، ارائه شده است. پیشنهاد نهایی این متن اجرای یک طرح پژوهشی وسیع و عمیق به منظور تکمیل و به سرانجام رساندن طرح پیشنهادی این پژوهش برای آموزش در دوره ی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی است.در این نوشتار نمونه هایی از چگونگی تحلیل و قبض و بسط روش مند و نظام مند ابعاد مختلف برنامه ی درسی دوره ی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی ارائه شد. توسعه و ادامه ی این تلاش ها و کار عمیق در تک تک بخش های این نوشتار مستلزم مطالعه و پژوهش بیشتر است. برای نمونه در مورد دروس مختلف و توسعه ی بحث در بخش های مختلف برنامه های آموزشی و درسی موجود دوره ی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی، نکات زیادی برای ارائه وجود دارد که در قالب یک مقاله ی محدود نمی گنجد و نیازمند محمل ها و فضاهای خاص دیگری است. این فضا می تواند با ارائه ی یک طرح بزرگ پژوهشی ایجاد و مهیا شود.همان طور که بیان شد در این مقاله تنها نمونه هایی از ابعاد بزرگ تر برنامه ی درسی و مسائل و موضوعات مختلف آن مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. ادامه ی این پژوهش مخصوصا در قالب یک طرح پژوهشی بزرگ تر، حتی می تواند به عنوان الگویی برای دیگر رشته های علوم اجتماعی و انسانی هم مورد توجه قرار گیرد. یک پژوهش گسترده در این مورد حداقل در پنج محور زیر قابل توسعه است:۱. تکمیل و توسعه ی بیان مساله و ابعاد آن تحت عنوان: تبیین مساله ی برنامه ی درسی در علم اطلاعات و دانش شناسی یا تحلیل دانش شناختی مساله ی برنامه ی درسی در علم اطلاعات و دانش شناسی؛۲. توسعه ی نقد در ابعاد مختلف برنامه های درسی موجود قبلی ۱۳۹۱ و فعلی در پنج دانشگاه مورد بررسی، و رسیدن به دسته بندی و جمع بندی نهایی تحت عنوان: نقد و تحلیل برنامه های درسی دوره ی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی؛ ۳. تدوین و توسعه ی چارچوبی برای تحول در برنامه ی درسی دوره ی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی در قالب فهرست معیارها و توصیف دقیق و عمیق تک تک آن ها تحت عنوان: ارائه ی چارچوبی برای تحول در برنامه ی درسی دوره ی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی؛۴. توسعه ی توصیفات و تحلیل های مربوط به بخش انواع دروس عمومی، پایه، و تخصصی الزامی و اختیاری تحت عنوان طرح پیشنهادی برنامه ی درسی دوره ی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی یا ارائه و تبیین طرح پیشنهادی برنامه ی درسی دوره ی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی؛۵. توسعه مداوم در زمینه ی ارزیابی طرح های پیشنهادی و بررسی ابعاد آن از دیدگاه حرفه مندان علم اطلاعات و دانش شناسی.

کلیدواژه ها:

برنامه ی درسی" ، علم اطلاعات و دانش شناسی" ، دوره ی کارشناسی" ، تحول" ، نقد" ، معیارها و شاخص ها" ، " ، گفتمان غالب" ، کارآمدی" ، ، " ، قبض و بسط رشته ای"