پهنه بندی خطر سیلاب در شهر بندرعباس با استفاده ازGIS ،AHP و منطق فازی

سیلاب به عنوان یکی از مخرب ترین پدیده های طبیعی، سالانه خسارات قابل توجهی به زیرساخت ها، اراضی کشاورزی و محیط زیست وارد می کند. این پژوهش با هدف ریزپهنه بندی خطر سیلاب در شهر بندرعباس و با به کارگیری تلفیقی از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و منطق فازی انجام شد. در این راستا، هفت معیار موثر شامل: فاصله از رودخانه، طبقات ارتفاع، شیب، فاصله از مناطق مسکونی، فاصله از فضای سبز، نوع خاک و زمین شناسی مورد استفاده قرار گرفت. داده های مورد نیاز از منابع مختلفی شامل نقشه های توپوگرافی ۱:۲۵۰۰۰، مدل رقومی ارتفاع ۳۰ متری SRTM و نقشه های کاربری اراضی استخراج و پس از تبدیل به فرمت رستری، استانداردسازی شدند. برای یکسان سازی لایه ها از توابع عضویت فازی و برای تعیین اهمیت نسبی هر معیار، از مدل AHP و نرم افزار Expert Choice استفاده شد. نتایج ارزیابی های کارشناسی در مدل AHP نشان داد که معیار فاصله از مناطق مسکونی با وزن ۳۵۶/۰، بیشترین سهم و معیار زمین شناسی با وزن ۰۳۷/۰، کمترین تاثیر را در پهنه بندی خطر سیلاب داشته اند. بر این اساس، مساحت قابل توجهی از عرصه های دارای کاربری مسکونی و انسان ساخت در محدوده پرخطر قرار گرفته اند. بر پایه نقشه نهایی، مساحت پهنه های با خطر بسیار زیاد ۱۷/۵۹۲ هکتار، خطر زیاد ۱۷/۸۹۰ هکتار و خطر متوسط ۳۵۵۴ هکتار برآورد شد. یافته های این مطالعه می تواند به عنوان ابزاری کارآمد در مدیریت ریسک سیلاب، برنامه ریزی توسعه آتی شهر، مکانیابی پروژه های عمرانی و تدوین راهبردهای مناسب برای کاهش خسارات ناشی از سیل در منطقه بندرعباس مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت سیلاب ، AHP ، منطق فازی ، GIS ، ارزیابی خطر