تحلیل نقش معلمان در اجرای اثربخش برنامه های امور تربیتی مدارس در عصر تحول آموزشی

در عصر تحول آموزشی، با توجه به مفهومی سازی جدید از مدرسه به عنوان نهاد اجتماعی-فرهنگی که مسئولیت تربیت و توسعه همه جانبه دانش آموزان را بر عهده دارد، نقش معلمان به عنوان رهبران تربیتی بیش از پیش برجسته می شود. این پژوهش کیفی-مقایسه ای با رویکردی ترکیبی به بررسی نقش معلمان در اجرای اثربخش برنامه های امور تربیتی مدارس است. هدف اصلی پژوهش شناسایی مولفه های کلیدی تاثیرگذار بر کارآیی برنامه های امور تربیتی در مدارس است و تحلیل چالش ها و موانع اجرایی و ارائه راهکارهای کاربردی برای بهبود عملکرد رهبری تربیتی در بستر سند تحول بنیادین است. از منظر نظری، مبانی رهبری تربیتی، توسعه مهارت های اجتماعی-اخلاقی، و مدل های مدرسه نوین با محوریت مشارکت دانش آموزان، همسو با اهداف توسعه پایدار آموزشی مطرح می شود. داده های پژوهش از طریق مصاحبه های عمیق با معلمان، مدیران، و کارشناسان تربیتی، مرور اسناد بالادستی و پیشینه های پژوهشی داخلی و خارجی گردآوری شد و با استفاده از روش تحلیل محتوا و رویکرد مقایسه ای تفسیر شد. یافته ها نشان می دهد که عوامل مهمی از قبیل درک مشترک از سند تحول بنیادین، عمل به راهبردهای رهبری تربیتی، طراحی و اجرای برنامه های مهارت های اجتماعی-اخلاقی، و سازوکارهای بازخورد، اندازه گیری و مسئولیت پذیری برای ارزیابی اثر بخشی وجود دارد. چالش های اصلی شامل کمبود بودجه آموزشی، فاصله بین نظریه و عمل، کمبود ظرفیت و آموزش مداوم معلمان، و ناهماهنگی بین سیاست های مدرسه و سند تحول بنیادین است. راهکارهای پیشنهادی به دو سطح کلان—سهم سیاست گذار و مدیران عالی آموزش و پرورش و سطح خرد یعنی معلمان و کادر مدرسه—تقسیم می شود: بازتعریف نقش معلم به عنوان رهبر تربیتی، ایجاد کارگاه های توسعه حرفه ای مداوم در زمینه مهارت های اجتماعی-اخلاقی و مدیریت کلاس، طراحی و اجرای مدل های اجرایی برنامه های امور تربیتی با سازوکارهای بازخورد و ارزیابی، و تقویت فرهنگ مدرسه نوین با محوریت شفافیت، مشارکت و مسئولیت پذیری. نتیجه گیری نشان می دهد که با بهبود زیرساخت های تامین منابع انسانی و مادی، همراه با حمایت سیاستی مبتنی بر سند تحول بنیادین، می توان راهبردهای اجرایی برنامه های امور تربیتی را به شکل اثربخش تحقق بخشید و به توسعه تربیت و متعهدانه در مدارس دست یافت.

کلیدواژه ها:

معلمان ، رهبری تربیتی ، برنامه های امور تربیتی مدرسه ، سند تحول بنیادین ، مهارت های اجتماعی-اخلاقی ، مدرسه نوین ، عصر تحول آموزشی ، مدرسه تربیتی ، مشارکت دانش آموزی ، بازخورد آموزشی ، ارزیابی اثربخشی