نقش رهبری تربیتی معلمان در تحقق ماموریت های امور تربیتی مدارس نوین

این پژوهش به بررسی نقش حیاتی رهبری تربیتی معلمان در راستای تحقق موثر ماموریت های بنیادین امور تربیتی در بستر مدارس نوین می پردازد. در عصری که نظام های آموزشی به سمت مدل های یادگیری مشارکتی، توسعه فردی جامع، و پرورش شهروندانی متعهد به ارزش های اخلاقی و اجتماعی حرکت می کنند، نقش معلم فراتر از انتقال محتوای درسی رفته و به سمت رهبری تربیتی (Instructional Leadership/Educational Leadership) تعریف می شود. امور تربیتی، به عنوان رکن اساسی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران، هدفی جز شکوفایی ابعاد وجودی دانش آموز (عقلانی، ایمانی، اجتماعی، اخلاقی، زیبایی شناختی و جسمانی) ندارد. تحقق این هدف نیازمند معلمان توانمندی است که نه تنها دانش تخصصی خود را به خوبی ارائه دهند، بلکه با اعمال نفوذ مثبت، هدایت فکری و اخلاقی، و ایجاد محیط یادگیری غنی، نقش رهبری تربیتی خود را ایفا کنند.رهبری تربیتی معلم به معنای تمرکز بر کیفیت فرآیندهای یاددهی-یادگیری، توسعه حرفه ای مستمر، ایجاد فرهنگ پاسخگویی و بهبود عملکرد مدرسه است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-توصیفی و با بهره گیری از ادبیات نظری و یافته های پژوهشی موجود، به سنجش میزان تحقق این نقش در مدارس نوین ایرانی می پردازد. مدارس نوین، با تاکید بر فناوری های نوین، رویکردهای پروژه محور (PBL)، و نیاز به تربیت مهارت های قرن بیست و یکم، بیش از هر زمان دیگری نیازمند رهبرانی در کلاس درس هستند که بتوانند تعادل ظریفی بین دانش آموزمحوری و پایبندی به اصول تربیتی برقرار سازند.چالش های متعددی بر سر راه ایفاگری موفقیت آمیز رهبری تربیتی معلمان وجود دارد؛ از جمله: عدم تناسب ساختارهای مدیریتی سنتی با نیازهای رهبری تربیتی در سطح کلاسی، فقدان آموزش های تخصصی کافی در زمینه رهبری تربیتی در دوره های تربیت معلم، فشارهای سازمانی ناشی از کمیت گرایی (مانند تمرکز صرف بر نتایج آزمون های استاندارد)، و مقاومت در برابر تغییر در فرهنگ های نهادینه شده. اگر معلم به عنوان یک رهبر تربیتی نتواند محیط کلاس را به کانون نوآوری های تربیتی تبدیل کند، ماموریت های سند تحول بنیادین صرفا در حد اهداف نوشتاری باقی خواهند ماند.این مقاله استدلال می کند که توانمندسازی معلمان در حوزه هایی مانند کوچینگ تربیتی، تفکر انتقادی، تسهیل گری یادگیری، و الگوسازی رفتاری، مستقیما به ارتقاء کیفیت امور تربیتی، به ویژه تربیت اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان، منجر خواهد شد. همچنین، ساختارهای حمایتی مدیریتی، مانند تفویض اختیار در تصمیم گیری های آموزشی و ایجاد فرصت های شبکه سازی حرفه ای، برای تبدیل معلم به یک رهبر تربیتی اثربخش ضروری است. در نهایت، با ارائه راهکارهای عملی مبتنی بر شواهد، این پژوهش به دنبال تقویت این باور است که مدرسه نوین بدون رهبری تربیتی فعال معلمان، تنها یک مرکز آموزشی خواهد بود، نه یک نهاد کامل تربیتی.

کلیدواژه ها:

رهبری تربیتی ، امور تربیتی ، مدرسه نوین ، سند تحول بنیادین ، تربیت اخلاقی-اجتماعی ، توانمندسازی معلم