آسیب شناسی نظام ارزشیابی معلمان با تاکید رویکرد عدالت آموزشی

نظام ارزشیابی معلمان به عنوان یکی از ارکان حیاتی مدیریت آموزشی، نقش تعیین کننده ای در ارتقای کیفیت آموزش و پرورش و بهبود عملکرد حرفه ای معلمان دارد. با این حال، چالش های متعددی در فرآیند اجرای این نظام وجود دارد که می تواند اعتبار و اثربخشی آن را خدشه دار کند. هدف اصلی این پژوهش، آسیب شناسی نظام ارزشیابی معلمان با تاکید بر رویکرد عدالت آموزشی در مدارس شهر تبریز است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد پدیدارشناسی انجام شد تا ادراکات و تجربه های زیسته معلمان را از عدالت در فرآیند ارزشیابی بررسی کند. جامعه آماری پژوهش شامل تمام معلمان مقطع متوسطه شهر تبریز در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری، ۲۴ معلم شرکت کننده در مصاحبه نیمه ساختاریافته انتخاب شدند. داده ها از طریق تحلیل مضمون در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. برای اعتبارسنجی، از روش های مثلثی سازی و بازبینی توسط مشارکت کنندگان استفاده شد. نتایج تحلیل داده ها منجر به شناسایی ۵ مضمون اصلی و ۱۵ مضمون فرعی شد. مضامین اصلی عبارت بودند از: نابرابری در شاخص های ارزشیابی، سوگیری ارزشیابان، عدم شفافیت معیارها، نگاه پلیسی به جای نگاه حمایتی و بی عدالتی توزیعی. معلمان شرکت کننده اظهار داشتند که نظام فعلی بیشتر بر جنبه های کمی و مدیریتی تمرکز دارد و از عدالت آموزشی که مستلزم درک شرایط خاص کلاس درس و تنوع فرهنگی دانش آموزان در تبریز است، غافل است. نظام ارزشیابی فعلی با چالش های جدی در تحقق عدالت آموزشی مواجه است و احساس بی عدالتی در معلمان منجر به فرسودگی شغلی، کاهش انگیزه و مقاومت در برابر تغییرات می شود. برای اصلاح این نظام، پیشنهاد می شود که شاخص های ارزشیابی به سمت معیارهای کیفی، بومی سازی شده و مشارکتی تغییر کنند و ارزشیابان آموزش های لازم جهت کاهش سوگیری ها را ببینند.

کلیدواژه ها:

آسیب شناسی ، نظام ارزشیابی معلمان ، عدالت آموزشی ، شهر تبریز ، روش کیفی ، تحلیل مضمون