روایت پژوهی تجربیات معلمان نخبه در مقابله با یاس و ناامیدی دانش آموزان

یاس و ناامیدی در میان دانش آموزان دوره متوسطه، یکی از چالش های پیچیده روان شناختی و تربیتی است که می تواند بستر سازنده برای افت تحصیلی، انزوا و حتی رفتارهای پرخطر فراهم آورد. در این میان، معلمان به عنوان پیشگامان تعلیم و تربیت، نقشی محوری در شناسایی، پیشگیری و مقابله با این پدیده ایفا می کنند. هدف اصلی این پژوهش، روایت پژوهی و تبیین تجربیات زیسته معلمان نخبه در مقابله با یاس و ناامیدی دانش آموزان بود. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی و از نوع روایت پژوهی است. شرکت کنندگان پژوهش شامل معلمان نخبه مقطع متوسطه شهر تبریز بودند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس معیارهای نخبگی (مانند تجربه بالا، جوایز آموزشی و معرفی مدیران)، ۱۲ نفر انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق جمع آوری شد و تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون (Thematic Analysis) در هفت مرحله انجام گرفت. یافته های پژوهش منجر به شناسایی ۳ مضمون اصلی و ۹ مضامین فرعی شد. مضامین اصلی عبارت بودند از: ۱) بازآفرینی امید از طریق ارتباط عاطفی (شامل فرعی های شنیدن فعال، همدلی بی قید و شرط و ایجاد فضای امن)، ۲) تغییر چارچوب شناختی (شامل بازتعریف شکست، تمرکز بر نقاط قوت و آموزش تفکر مثبت) و ۳) مداخله معنوی و ارزشی (شامل پیوند دادن زندگی با هدف متعالی، استفاده از الگوهای دینی و تکیه بر توکل). نتایج نشان داد که معلمان نخبه تبریز با ترکیبی از مهارت های ارتباطی، راهبردهای شناختی و مولفه های معنوی، توانسته اند به دانش آموزان ناامید کمک کنند تا دوباره به زندگی و آینده خود معنا بخشند. این پژوهش تاکید می کند که توانمندسازی معلمان در حوزه مهارت های زندگی و مشاوره، ضرورتی اجتناب ناپذیر برای ارتقای سلامت روان مدارس است.

کلیدواژه ها:

روایت پژوهی ، معلمان نخبه ، یاس و ناامیدی ، دانش آموزان ، تبریز ، سلامت روان