مرور توصیفی نقش خانواده در رشد تحصیلی و اجتماعی کودک با تاکید بر رویکرد بوم شناختی برونفن برنر

خانواده به عنوان نخستین و پایدارترین نهاد اجتماعی، نقشی بنیادین در شکل گیری ابعاد مختلف رشد کودک ایفا می کند. رشد تحصیلی و اجتماعی کودک نه تنها تحت تاثیر ویژگی های فردی او، بلکه متاثر از بافت های محیطی متعددی است که کودک در تعامل مستمر با آن ها قرار دارد. در این میان، نظریه بوم شناختی رشد انسان برونفن برنر با تاکید بر تعامل پویا و چندسطحی نظام های محیطی، چارچوبی جامع برای تبیین نقش خانواده در رشد تحصیلی و اجتماعی کودک فراهم می آورد (برونفن برنر، ۱۹۷۹). هدف مقاله حاضر، ارائه یک مرور توصیفی و تحلیلی از پژوهش های داخلی و خارجی در زمینه نقش خانواده در رشد تحصیلی و اجتماعی کودک با تاکید بر سطوح مختلف نظام بوم شناختی شامل میکروسیستم، مزوسیستم، اگزو سیستم، ماکروسیستم و کرونوسیستم است.در این مقاله، با بهره گیری از منابع معتبر علمی، به توصیف مولفه های خانوادگی موثر بر پیشرفت تحصیلی کودک از جمله سبک های فرزندپروری، جو عاطفی خانواده، کیفیت روابط والد–کودک و سرمایه فرهنگی خانواده در سطح میکروسیستم پرداخته می شود (بامریند، ۱۹۹۱؛ دارلینگ و استینبرگ، ۱۹۹۳). همچنین، نقش تعامل خانواده و مدرسه در ارتقای رشد اجتماعی کودک در سطح مزوسیستم مورد بررسی قرار می گیرد. در ادامه، تاثیر عوامل فرهنگی، اجتماعی و ساختاری بر کارکرد خانواده در سطوح اگزو و ماکروسیستم تحلیل شده و جایگاه خانواده در تحولات رشدی کودک در بستر زمان تبیین می شود. یافته های مرور پژوهش ها نشان می دهد که خانواده، در تعامل با سایر نظام های محیطی، نقشی تعیین کننده و چندبعدی در رشد تحصیلی و اجتماعی کودک دارد (برونفن برنر، ۱۹۷۹؛ دارلینگ و استینبرگ، ۱۹۹۳). در پایان، ضمن اشاره به چالش ها و موانع موجود، پیشنهادهایی کاربردی برای بهبود شرایط رشد کودکان ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

خانواده ، رشد تحصیلی ، رشد اجتماعی ، نظریه بوم شناختی ، برونفن برنر ، کودک