حال و مقام در طریقت شیخ محمدحسین صوفی خوافی

برخی شخصیت های بزرگ علمی، ادبی، دینی و عرفانی، به دلایلی شناخته شده نیستند و اگر آثاری هم از آنها به جا مانده باشد، اراده و حمیتی در خصوص گردآوری و نشر آن، صورت نپذیرفته است؛ شیخ صوفی خوافی که موضوع این مقاله است، از جمله بزرگان اهل طریقت منطقه جنوب خراسان بوده که صاحب آثاری به نظم ونثر می باشد که متاسفانه از متون نثری ایشان، مقدار کمی باقی مانده و از دیوان شعری ایشان، به دلیل عدم مراقبت صحیح در گذر زمان، صفحاتی بر اثر غبار و رطوبت، خوانش آن ممکن نیست. با تمام این احوال ایشان علاوه بر این که عارفی متقی و پرهیزگار بود در شاعری هم دست داشت از جمله آثار برجای مانده از این سالک کتابی است به نام رساله سالکان راه حق و دیگری دیوانی دارد به نام دیوان شیخ صوفی خوافی که نسخه خطی این دیوان به کوشش و سرمایه عبداله مشهور ، شهردار خواف در سال ۱۳۳۸ چاپ گردیده و در سال ۱۳۸۹ تصحیح معتبرتری از آن به چاپ رسیده است که حاصل پژوهش حبیب اله پرنده رودی براساس چهار نسخه خطی موجود در شهرستان است . در باره مقامات شیخ صوفی تا به حال پژوهشی انجام نشده و تنها دکتر پروین دخت مشهور در کتابی به نام از رودکی تا اخوان مقاله ی مختصری در باره تفکرات این شخصیت ارائه داده است که نقدی بر دیوان او محسوب می شود . بر آن شدم، با توجه به همین اثر باقی مانده، علاوه بر شرح و بیان حالات و مقامات از دیدگاه شیخ صوفی که نوعا مبین طریقت ایشان نیز می باشد، به طور اختصار به زندگی و همچنین نظر ایشان نسبت به برخی عرفای دیگر بپردازم و گریزی به مقامات پیران طریقتی که شیخ به آنها ارادت خاصی داشته است بپردازم . طریقتی که هم نظری مساعد به اهل سکر دارد و هم به اهل صحو و در نهایت نشانه های دو طریق نقشبندی و قادری را نیز می توان در آن مشاهده نمود. با این رویکرد امیدوارم تا فرزندان فرهنگ دوست این دیار، در جهت احیای آثار، اندیشه ها و دستاوردهای به جا مانده دانشمندان، صاحبدلان و اندیشمندان این سرزمین کهن بکوشند و نسبت به معرفی این مواریث گران بها، از هیچ تلاشی دریغ نورزند.

کلیدواژه ها:

شیخ صوفی ، عرفان ، مقام ، توبه ، خوف ، سماع ، فنا و بقا