طراحی فضاهای یادگیری انعطاف پذیر در مدارس و تاثیر آن بر مشارکت و انگیزه دانش آموزان و رضایت معلمان

در قرن بیست و یکم، تحولات سریع در عرصه فناوری، دانش و نیازهای جامعه، ضرورت بازنگری در محیط های آموزشی را به امری اجتناب ناپذیر تبدیل کرده است. فضای فیزیکی مدرسه، به عنوان «معلم سوم»، نقشی تعیین کننده در کیفیت فرآیند یاددهی-یادگیری ایفا می کند. با این حال، بسیاری از مدارس امروز هنوز با الگوی سنتی کلاس های درس ایستا با چیدمان ثابت صندلی ها و تمرکز بر معلم به عنوان کانون اصلی فعالیت، اداره می شوند. این فضاهای انعطاف ناپذیر، اغلب با شیوه های نوین تدریس فعال، یادگیری مشارکتی و نیازهای متنوع دانش آموزان ناهمخوانی دارند. این مقاله با هدف بررسی تاثیر طراحی فضاهای یادگیری انعطاف پذیر بر مشارکت و انگیزه دانش آموزان و همچنین رضایت شغلی معلمان انجام شده است.فضای یادگیری انعطاف پذیر به محیطی اطلاق می شود که قابلیت تغییر پیکربندی، مبلمان و تجهیزات را به سرعت و سهولت داشته باشد تا از روش های مختلف تدریس و یادگیری (مانند کار فردی، گروهی، کلاسی، پروژه ای و ایستگاه های کاری) پشتیبانی کند. در این پژوهش مروری-تحلیلی، با بررسی مبانی نظری و مطالعات تجربی داخلی و خارجی، مشخص شد که چنین فضاهایی می توانند با امکان پذیر کردن حرکت، انتخاب و احساس مالکیت بیشتر دانش آموزان بر محیط یادگیریشان، به طور معناداری سطح مشارکت فعال و انگیزه درونی آنان را افزایش دهند. دسترسی به منابع متنوع، امکان ایجاد گوشه های یادگیری تخصصی و تنظیم نور و صدا، شرایط را برای شخصی سازی یادگیری فراهم می کند.از سوی دیگر، این تحقیق نشان می دهد که فضاهای انعطاف پذیر با از بین بردن محدودیت های فیزیکی کلاس های سنتی، به معلمان اجازه می دهند تا با آزادی عمل بیشتری از روش های تدریس خلاق و فعال استفاده کنند، مدیریت کلاس را بهبود بخشند و تعامل موثرتری با دانش آموزان داشته باشند. این امر منجر به کاهش احساس محدودیت و افزایش رضایت شغلی و احساس کارآمدی در معلمان می شود. در نتیجه، سرمایه گذاری بر طراحی و بازسازی فضاهای آموزشی به سوی الگوهای انعطاف پذیر، نه تنها یک اقدام رفاهی، بلکه یک ضرورت راهبردی برای تحقق اهداف آموزش مدرن، افزایش کیفیت تعلیم و تربیت و نگهداشت نیروی انسانی متخصص و راضی در نظام آموزشی است. این مقاله بر لزوم توجه همزمان به جنبه های معماری، روان شناسی محیطی و педагогиکی در طراحی مدارس آینده تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

فضای یادگیری انعطاف پذیر ، طراحی محیط آموزشی ، مشارکت دانش آموزان ، انگیزش یادگیری ، رضایت شغلی معلمان ، معماری مدرسه ، یادگیری فعال