جایگاه اسناد و تاریخ شفاهی در پژوهش تاریخی جدید

هدف: این پژوهش با هدف تحلیل انتقادی جایگاه اسناد آرشیوی و تاریخ شفاهی در تاریخ نگاری معاصر، و ارائه یک چارچوب روش شناختی برای ترکیب موثر و معتبر این دو منبع، انجام شده است. تمرکز اصلی بر تبیین ضرورت گذار از رویکردهای تک منبعی به مدل های تلفیقی و چندوجهی است.روش شناسی: این مقاله یک مطالعه مفهومی و تحلیلی است که بر مبانی نظری و فلسفه تاریخ تکیه دارد. از طریق بررسی ادبیات حوزه اسناد، تاریخ شفاهی و تحولات نظری تاریخ نگاری (به ویژه گذار از پوزیتیویسم به رویکردهای هرمنوتیکی و ساخت گرا)، به تبیین چالش ها و فرصت های استفاده از هر یک از این منابع پرداخته است.یافته ها: یافته های اصلی نشان می دهد که اتکای صرف به اسناد، منجر به تاریخ نگاری یک جانبه، فاقد عمق معنایی و نادیده گرفتن صداهای خاموش (گروه های فرودست) می شود؛ چرا که اسناد اغلب ساخته های گفتمانی قدرت هستند. در مقابل، تاریخ شفاهی ظرفیتی بی بدیل برای دسترسی به تجربه زیسته، عاملیت افراد و ابعاد ذهنی تاریخ فراهم می کند، هرچند حافظه ماهیتی پویا و بازسازی کننده دارد. مهم ترین یافته روش شناختی، تاکید بر لزوم اتخاذ رویکرد تکمیل گرایی (Complementarity) و مثلث سازی (Triangulation) است. این رویکرد، امکان اعتبارسنجی متقابل منابع و رسیدن به درکی جامع تر و متعادل تر را فراهم می سازد که هم به ساختارهای عینی و هم به جنبه های انسانی و تجربی تاریخ می پردازد.نتیجه گیری: تاریخ نگاری جدید نیازمند اتخاذ یک پارادایم تلفیقی و انتقادی است. این پارادایم با درک محدودیت های ذاتی هر منبع، اسناد را به عنوان متون نیازمند تفسیر انتقادی و تاریخ شفاهی را به عنوان ابزاری برای دموکراتیزه کردن تاریخ می نگرد. ترکیب هوشمندانه این دو منبع تحت موضع گیری تحلیلی مورخ، نه تنها اعتبار پژوهش های تاریخی را ارتقاء می بخشد، بلکه به تولید روایت هایی غنی تر، انسانی تر و چندصدایی تر از گذشته منجر می شود.

کلیدواژه ها:

اسناد آرشیوی ، تاریخ شفاهی ، تاریخ نگاری جدید ، مثلث سازی (Triangulation) ، تکمیل گرایی ، فلسفه تاریخ ، عاملیت ، تجربه زیسته.