بررسی نقش مولفه های فضای عاطفی - اجتماعی کلاس بر پیشرفت تحصیلی و رشد مهارت های اجتماعی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی عمیق و نظام مند نقش فضای عاطفی-اجتماعی کلاس درس بر دو متغیر کلیدی پیشرفت تحصیلی و رشد مهارت های اجتماعی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شده است. این مطالعه از نوع مروری تحلیلی-توصیفی است که با جستجوی ساختار یافته در پایگاه های اطلاعاتی داخلی و خارجی بین سال های ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳ ، مقالات مرتبط را گردآوری و واکاوی نموده است. جامعه آماری مورد استناد در این مرور، شامل ۴۵ پژوهش کمی، کیفی و آمیخته منتشر شده معتبر است که به طور مستقیم به رابطه متغیرهای اصلی پرداخته اند. جمعیت های مورد مطالعه در این پژوهش ها عمدتا دانش آموزان پایه های اول تا ششم ابتدایی، معلمان و گاهی کارشناسان آموزشی در مناطق مختلف ایران و چند کشور دیگر بوده اند. یافته های تجمیع شده به وضوح نشان می دهند که فضای عاطفی-اجتماعی مثبت - متشکل از مولفه هایی چون روابط گرم و حامیانه معلم-دانش آموز، روابط همدلانه و مشارکتی بین دانش آموزان، ساختار منظم و انعطاف پذیر کلاس، احساس تعلق و امنیت روانی، و باور به عدالت و انصاف - به طور مستقیم و غیرمستقیم از طریق مکانیسم هایی مانند کاهش اضطراب، افزایش انگیزه درونی، تقویت خودکارآمدی و ایجاد فرصت های تمرین اجتماعی، منجر به بهبود معنادار در عملکرد درسی (با شاخص هایی چون نمرات پایانی، پیشرفت در دروس ریاضی و علوم، و کیفیت انجام تکالیف) و رشد قابل ملاحظه در مهارت های اجتماعی (شامل همکاری، ارتباط موثر، حل تعارض، خودتنظیمی و مسئولیت پذیری) می شود. این مقاله با ارائه تحلیل طبقه بندی شده از شواهد موجود، بر ضرورت اولویت بندی این مفهوم در برنامه ریزی های آموزشی، تربیت معلم و مدیریت کلاس درس تاکید می نماید.

کلیدواژه ها:

فضای عاطفی-اجتماعی کلاس ، پیشرفت تحصیلی ، مهارت های اجتماعی ، دانش آموزان ابتدایی ، جو روانی-اجتماعی ، آموزش ابتدایی