یک تحلیل کمی از رفتار سازگار با محیطزیست در حمل و نقل دریایی

زمینه و هدف: سال هاست که در کشور ایران حفظ محیط زیست دریایی در حوزه حمل و نقل با توجه به هشدارهای بین المللی و کنوانسیون های مختلف جهانی پیگیری می شود و خلا مطالعه ای نظری درباره ی رفتارهای سازگار با محیط زیست از سوی افراد مرتبط با حمل و نقل دریایی محسوس است. عامل انسانی (کارشناسان، کارکنان، متخصصان بنادر و کشتی رانی) در حفظ محیط زیست دریایی نقش به سزایی در رفتارهای سازگار با محیط زیست دارد، زیرا اکثر آلودگی های حمل و نقل دریایی از طریق رفتارهای سازگار با محیط زیست (وجود نگرش های مثبت، وجود هنجارهای زیست محیطی در جامعه و کنترل های رفتاری درک شده) کارشناسان مرتبط با حمل و نقل دریایی قابل کنترل است. از این رو، پژوهش حاضر با بهره گیری از چارچوب نظری رفتار برنامه ریزی شده، قصد در کمی سازی و تحلیل رفتارهای سازگار با محیط زیست افراد مرتبط با حمل و نقل دریایی را دارد.

روش بررسی: پرسشنامه ای به این منظور طراحی شده و تعداد ۲۵۰ پرسشنامه میان کارشناسان، متخصصان و افراد مرتبط با حمل و نقل دریایی در آبان ماه سال ۱۳۹۴ توزیع شد. به منظور سنجش و شکل گیری رفتار زیست محیطی با توجه به مدل رفتار برنامه ریزی شده مدل معادله ساختاری (SEM) و تحلیل واریانس به کار گرفته شد.

یافته ها و نتایج: نتایج تحلیل (۱۷۵ مشاهده معتبر) نشان می دهند کارشناسان زن مرتبط با حمل و نقل دریایی نسبت به مردان نگرش ها، کنترل رفتاری و قصد رفتاری مثبت تر و معنادارتری در مسئله حفظ محیط زیست دریایی دارند. نتایج مدل معادله ساختاری نشان می دهد، از لحاظ هنجاری و کنترل رفتاری، کارشناسان مرتبط با حمل و نقل دریایی نسبت به انجام رفتارهای زیست محیطی اقدامات مثبتی انجام می دهند، اما نگرش افراد نسبت به مسائل و مشکلات آلودگی های زیست محیطی اثرگذار ارزیابی نمی شود.

نتیجه گیری: اندک کاهش فشار در تبلیغات اجتماعی و هنجاری نسبت به حفظ محیط زیست، باتوجه به نگرش های شکل نگرفته زیست محیطی زنگ خطری برای محیط زیست دریایی است. بنابراین، برگزاری برنامه های توجیهی، همایش ها از سوی مسئولین مرتبط با محیط زیست و حمل و نقل دریایی ازجمله سیاست های کاربردی در تقویت عنصر نگرش افراد است.

کلیدواژه ها:

محیط زیست دریایی ، حمل و نقل دریایی ، رفتار برنامه ریزی شده ، مدل معادلات ساختاری ، پرسشنامه.