نقش داستان های فولکلور در یادگیری مفاهیم اخلاقی دانش آموزان دوره ابتدایی با میانجی گری همدلی اجتماعی

در دهه های اخیر، توجه به شیوه های خلاق و فرهنگی در آموزش مفاهیم اخلاقی در مدارس ابتدایی افزایش یافته است. یکی از ظرفیت های کمتر بهره برداری شده در این زمینه، استفاده از داستان های فولکلور به عنوان بخشی از میراث فرهنگی شفاهی و ابزار انتقال غیرمستقیم ارزش های انسانی و اجتماعی است. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش داستان های فولکلور در یادگیری مفاهیم اخلاقی دانش آموزان دوره ابتدایی با تاکید بر نقش میانجی همدلی اجتماعی است. بر این اساس، این پژوهش به دنبال پاسخ به این سوال اساسی است که آیا استفاده از داستان های فولکلور می تواند از طریق افزایش همدلی اجتماعی، به یادگیری عمیق تر مفاهیم اخلاقی منجر شود؟ روش پژوهش، توصیفی– همبستگی و از نوع مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) است. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه چهارم تا ششم ابتدایی شهر مهاباد در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ بود که از میان آن ها، ۴۰۰ نفر با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته داستان های فولکلور، مقیاس استاندارد سنجش همدلی اجتماعی برایانت و آزمون مفاهیم اخلاقی برگرفته از شاخص های کلبرگ یود. برای تحلیل داده ها از نرم افزار SmartPLS استفاده شد. یافته ها نشان داد که داستان های فولکلور تاثیر مثبت و معناداری بر یادگیری مفاهیم اخلاقی دارند .(β=۰.۴۲, p<۰.۰۱) همچنین رابطه معناداری بین استفاده از داستان های فولکلور و افزایش همدلی اجتماعی مشاهده شد .(β=۰.۴۷, p<۰.۰۱) همدلی اجتماعی نیز رابطه مثبت و معناداری با یادگیری مفاهیم اخلاقی داشت .(β=۰.۵۱, p<۰.۰۱) تحلیل مسیر غیرمستقیم نیز نشان داد که همدلی اجتماعی نقش میانجی جزئی در این رابطه ایفا می کند و مسیر میانجی گری معنادار بود .(VAF=۵۳%).نتایج پژوهش حاکی از آن است که تلفیق داستان های بومی و فولکلور در آموزش رسمی مدارس ابتدایی، نه تنها جذابیت و درگیری ذهنی دانش آموزان را افزایش می دهد، بلکه از طریق تقویت ظرفیت های عاطفی همچون همدلی، به درونی سازی موثرتر مفاهیم اخلاقی کمک می کند. لذا پیشنهاد می گردد طراحان برنامه درسی و معلمان از منابع بومی، فرهنگی و ادبیات عامیانه در آموزش اخلاق بهره بگیرند و زمینه را برای آموزش اخلاقی مبتنی بر تجربه های فرهنگی فراهم کنند.

کلیدواژه ها:

داستان های فولکلور ، مفاهیم اخلاقی ، همدلی اجتماعی ، یادگیری اخلاقی ، آموزش ابتدایی.