نقش عوامل انگیزشی در یادگیری و پیشرفت تحصیلی در دروس

هدف: این مقاله با هدف تبیین جامع نقش و تاثیر عوامل انگیزشی (درونی و بیرونی) بر فرآیند یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در دروس مختلف تدوین شده است. هدف اصلی، ارائه چارچوبی نظام مند برای درک مکانیسم های اثرگذاری انگیزه بر شاخص های کیفی و کمی موفقیت تحصیلی است.روش: پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد مرور نظام مند منابع معتبر انجام شده است. داده ها از طریق مطالعه کتابخانه ای و بررسی مقالات علمی فارسی و انگلیسی در حوزه روان شناسی تربیتی و علوم آموزش گردآوری شده اند. تحلیل داده ها به شیوه کیفی و با استنتاج منطقی از مبانی نظری صورت پذیرفته است.یافته ها و نتایج: یافته ها نشان می دهد عوامل انگیزشی به ویژه انگیزه درونی (ناشی از علاقه، کنجکاوی و ارضای نیازهای روان شناختی پایه) و باورهای خودکارآمدی، اثر مستقیم و معناداری بر عمق پردازش اطلاعات، انتخاب راهبردهای یادگیری موثر، پشتکار تحصیلی و نهایتا پیشرفت تحصیلی دارند. ایجاد محیط آموزشی حمایت گر که نیازهای شایستگی، خودمختاری و احساس تعلق را ارضا کند، بستر اصلی شکوفایی انگیزه درونی است. در مقابل، اتکای صرف به انگیزه های بیرونی می تواند به یادگیری سطحی و وابسته به مشوق های خارجی منجر شود.ضرورت و نوآوری: با توجه به چالش های موجود در نظام های آموزشی از جمله بی انگیزگی دانش آموزان و تاکید بیش از حد بر محفوظات، پرداختن به مبانی انگیزشی به عنوان محور اصلاحات آموزشی یک ضرورت انکارناپذیر است. نوآوری این مقاله در ارائه نگرش یکپارچه و کاربردی از تاثیر انگیزه بر ابعاد مختلف یادگیری (شناختی، عاطفی و رفتاری) و ارتباط آن با موفقیت در دروس گوناگون است.نتیجه گیری نهایی: انگیزه نه یک متغیر فرعی، بلکه زیربنای اصلی هرگونه یادگیری پایدار و پویا محسوب می شود. برنامه ریزی آموزشی و تربیتی باید بر ایجاد شرایطی متمرکز شود که انگیزه درونی را تقویت کرده و دانش آموز را به سمت خودراهبری و یادگیری مادام العمر سوق دهد. این امر مستلزم بازنگری در شیوه های تدریس، ارزشیابی و کیفیت ارتباط معلم و دانش آموز است.

کلیدواژه ها:

عوامل انگیزشی ، دانش آموزان ، پیشرفت تحصیلی ، یادگیری