نقش تعامل معلم و دانش آموز در ارتقای کیفیت یادگیری و انگیزش تحصیلی

تعامل معلم و دانش آموز یکی از مولفه های اساسی در فرآیند آموزش و یادگیری محسوب می شود که نقش تعیین کننده ای در ارتقای کیفیت یادگیری و تقویت انگیزش تحصیلی دانش آموزان دارد. در سال های اخیر، توجه پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت به ابعاد ارتباطی کلاس درس افزایش یافته است، زیرا شواهد نظری و تجربی نشان می دهد یادگیری موثر صرفا حاصل انتقال محتوا نیست، بلکه در بستر روابط انسانی معنادار شکل می گیرد. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش تعامل معلم و دانش آموز در ارتقای کیفیت یادگیری و انگیزش تحصیلی با تکیه بر مبانی نظری و یافته های پژوهشی پیشین است.در این پژوهش، تعامل آموزشی به عنوان سازه ای چندبعدی شامل ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری مورد توجه قرار گرفته است. بعد شناختی تعامل از طریق پرسشگری، بازخورد موثر و هدایت یادگیری، موجب تعمیق فهم و یادگیری معنادار می شود. بعد عاطفی با ایجاد احساس امنیت روانی، حمایت و تعلق، زمینه شکل گیری انگیزش درونی و مشارکت فعال دانش آموزان را فراهم می سازد. بعد رفتاری نیز با تقویت احترام متقابل، نظم و همکاری در کلاس درس، شرایط لازم برای تحقق یادگیری پایدار را ایجاد می کند. مرور نظریه هایی همچون نظریه اجتماعی-فرهنگی ویگوتسکی و نظریه خودتعیین گری نشان می دهد تعامل مثبت معلم و دانش آموز نقش اساسی در فعال سازی توانایی های بالقوه یادگیرندگان و ارضای نیازهای روان شناختی بنیادین آنان دارد.نتایج تحلیل پیشینه پژوهش حاکی از آن است که کلاس های درسی با سطح بالای تعامل آموزشی، از کیفیت یادگیری بالاتر، انگیزش تحصیلی قوی تر و مشارکت فعال تر دانش آموزان برخوردارند. در مقابل، ضعف در تعامل معلم و دانش آموز می تواند به کاهش انگیزش، یادگیری سطحی و افت تحصیلی منجر شود. بر این اساس، توجه نظام های آموزشی به ارتقای مهارت های ارتباطی معلمان و طراحی محیط های یادگیری تعاملی، ضرورتی اجتناب ناپذیر در بهبود کیفیت آموزش به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

تعامل معلم و دانش آموز ، کیفیت یادگیری ، انگیزش تحصیلی ، فضای روانی کلاس ، آموزش دانش آموزمحور