جایگاه معلم در تقویت هویت ملی و دینی در جامعه ایرانی

هویت ملی و دینی به عنوان دو مولفه بنیادین و مکمل، هویت جمعی ملت ایران را شکل می دهند و نقشی حیاتی در استقلال سیاسی، انسجام اجتماعی و پایداری فرهنگی کشور ایفا می کنند. در شرایط کنونی که جامعه ایرانی با موج های تهاجمی فرهنگی، نفوذ بیگانگان و پدیده جهانی سازی مواجه است، هویت نسل جوان و به ویژه دانش آموزان در معرض تهدید و بحران جدی قرار گرفته است. در این میان، نظام آموزشی به عنوان مهم ترین نهاد رسمی انتقال فرهنگ و معلم به عنوان محور اصلی این نظام، مسئولیتی سنگین و خطیر بر عهده دارند. این پژوهش با هدف تبیین دقیق جایگاه معلم در فرآیند تقویت و تثبیت هویت ملی و دینی در جامعه ایرانی انجام شده است. روش تحقیق در این مطالعه، ترکیبی از روش های کتابخانه ای و تحلیل محتوای کیفی است که با بررسی عمیق اسناد بالادستی (مانند سند تحول بنیادین)، منابع دینی، متون تربیتی و نظریات صاحب نظران حوزه جامعه شناسی و آموزش، به واکاوی ابعاد مختلف نقش معلم پرداخته است. همچنین، با بررسی پژوهش های تجربی پیشین، داده های مربوط به نگرش دانش آموزان و معلمان نسبت به مولفه های هویتی تحلیل شده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که جایگاه معلم در تقویت هویت، فراتر از یک انتقال دهنده صرف اطلاعات است. معلم به عنوان یک الگوی رفتاری، یک مفسر ارزش ها و یک معمار روح دانش آموزان عمل می کند. نتایج حاصله بیانگر آن است که معلمان از طریق سه کانال اصلی تاثیر می گذارند: اول، «طراحی و اجرای برنامه های درسی آغشته به ارزش های اسلامی و ایرانی»؛ دوم، «مدیریت کلاس درس و ایجاد فضایی برای گفتگوی منطقی پیرامون مسائل هویتی»؛ و سوم، «الگوسازی عملی در رفتار، منش و پوشش». همچنین مشخص شد که معلمانی که خود دارای هویت مستحکم و معتقدی هستند و توانایی تبیین عقلانی و مستدل از باورهای دینی و افتخارات ملی را دارند، بیشترین تاثیر را در جذب و اقناع دانش آموزان دارند

کلیدواژه ها:

هویت ملی ، هویت دینی ، جایگاه معلم ، جامعه ایرانی ، تربیت ، جهانی سازی ، ارزش های اسلامی ، فرهنگ بومی ، سند تحول بنیادین ، الگوسازی