تحلیل نقش آموزش های مدرسه محور در ارتقای نظم فردی، مسئولیت پذیری و مهارت های اجتماعی دانش آموزان

نظام های آموزشی معاصر با چالشی اساسی مواجه اند: چگونه می توان در کنار انتقال دانش نظری، زمینه رشد شخصیت، مسئولیت پذیری و مهارت های اجتماعی دانش آموزان را فراهم ساخت؟ رویکرد «آموزش های مدرسه محور» به عنوان مجموعه ای از برنامه ها، فعالیت ها و سیاست ها که در سطح مدرسه طراحی و اجرا می شود، پاسخی نسبتا نظام مند به این چالش است. پژوهش ها نشان می دهد که برنامه های مدرسه محور مبتنی بر یادگیری اجتماعی عاطفی، انضباط مثبت، مشارکت دانش آموزی و فعالیت های گروهی، نقش معناداری در تقویت نظم فردی (خودانضباطی، مدیریت زمان، پایبندی به قواعد)، مسئولیت پذیری (پذیرش پیامد رفتار، انجام وظایف تحصیلی و اجتماعی) و مهارت های اجتماعی (همدلی، ارتباط موثر، حل تعارض) ایفا می کنند (Durlak et al., ۲۰۲۰; OECD, ۲۰۲۱).هدف این مقاله، تحلیل نظری و کاربردی نقش آموزش های مدرسه محور در ارتقای سه حوزه مذکور در بین دانش آموزان است. در این راستا ابتدا مفاهیم و مبانی نظری نظم فردی، مسئولیت پذیری و مهارت های اجتماعی تبیین می شود؛ سپس چارچوب های نظری مانند نظریه یادگیری اجتماعی بندورا، خودتنظیمی زیمرمن، و رویکرد یادگیری اجتماعی عاطفی (CASEL) برای تبیین سازوکار تاثیر آموزش های مدرسه محور بررسی می گردد. در ادامه، انواع برنامه های مدرسه محور و نقش آنها در شکل دهی به رفتار دانش آموزان تحلیل شده و در پایان، چالش ها، ملاحظات فرهنگی و راهکارهایی برای تقویت کارآمدی این برنامه ها، به ویژه در زمینه نظام آموزشی ایران، پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

آموزش های مدرسه محور ، نظم فردی ، مسئولیت پذیری ، مهارت های اجتماعی ، یادگیری اجتماعی–عاطفی ، انضباط مثبت