نیش گزید گی و شیوه های درمان آن در دوره صفویه «مطالعه موردی: نیش مار، عقرب و رتیل»

نیش گزیدگی توسط خزندگان و بندپایانی چون مار، عقرب و رتیل از اتفاقات شایعی بود که ایرانیان روزگار صفوی برای رفع عوارض و عواقب مسمومیت ناشی از نیش و زهر آنها از راهکارهای مختلفی از جمله تجویز دارو برای درمان توسط حکیمان، استفاده از دستورات پزشکی در کتاب های تاریخ پزشکی و طب سنتی و خوددرمانی بر پایه طب عوام الناس حاکم بر فرهنگ عامه بهره می بردند. شیوه تبیین در این پژوهش توصیفی تحلیلی و روش گردآوردی اطلاعات نیز کتابخانه ای و مبتنی بر گردآوری داده ها از طریق فیش برداری از منابع تاریخی، سفرنامه های سیاحان و سفرای اروپایی و کتاب های طبی و پزشکی در ایران عصر صفوی است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که با وجود اینکه حکیمان دوره صفویه تقریبا همان شیوه های اطبای متقدم را با کمی دخل و تصرف برای درمان نیش گزیدگی این موجودات گزنده و سمی به کار می گرفتند، اما عامه مردم و ساکنان شهرهایی که به داشتن این جانوران گزنده و سمی شهره بودند، ضمن اعتقاد به تعویذ و طلسم و حتی استفاده از آن برای مبتلانشدن به نیش این جانوران گزنده، بیشتر به روش های درمانی مختص به محل زندگی خود یا طب عوام الناس همچون خوراندن شیر، داخل سبد گذاشتن، بسیار چرخاندن برای قی کردن سم، همراه داشتن سکه های مسی و گذاشتن آن روی جای گزیده شده در مواقع اضطرار برای درمان متکی بودند.

کلیدواژه ها:

Antidotes ، Bites and Stings ، Scorpions ، Snakes ، Therapeutics ، آنتی دوت ها ، گزش و نیش حشرات ، عقرب ها ، مارها ، درمان شناسی