تحلیل چرایی جایگزینی گیاهی سمی و خطرناک به جای سداب در طب سنتی و بازار گیاهان دارویی ایران

سابقه و هدف: در متون کهن طب سنتی ایران درباره ماهیت گیاه دارویی سداب (Sodab) دیدگاه های متفاوتی وجود دارد که غالبا به سه نوع سداب اشاره شده است. هدف این پژوهش بررسی سداب های عرضه شده در بازار گیاهان دارویی ایران و انطباق آنها با متون یادشده از دیدگاه دانش گیاه شناسی بود. مواد و روش ها: منابع معتبر طب سنتی ایران درباره سداب، به روش کتابخانه ای و به طور دقیق بررسی شد و از عطاری های کلیه مراکز تمامی استان های کشور نمونه های گیاهی عرضه شده تحت نام سداب جمع آوری و در هرباریوم دانشگاه فردوسی مشهد شناسایی گردید. یافته ها: نتایج نشان داد که سه نوع سداب مطرح شده در متون طب سنتی ایران، سه آرایه گیاهی متفاوت هستند. هیچ یک از نمونه های موجود در بازار سداب واقعی نبوده و همگی گونه های متنوعی از سرده فرفیون (Euphorbia spp.) بوده اند. نتیجه گیری: حکمای طب سنتی ایران سه نوع سداب را معرفی کرده اند: سداب بستانی که گیاه دارویی اصلی یعنی (Ruta graveolens) است، سداب بری که گیاه اسفند (Peganum harmala) است و سداب کوهی که با گونه های مختلف فرفیون (Euphorbia) تطبیق دارد. همچنین بررسی نمونه های عطاری های کشور نشان داد که هیچ یک از آنها سداب واقعی (Ruta graveolens) نیست، بلکه گونه هایی از فرفیون را به عنوان جایگزینی خطرناک به جای سداب عرضه می کنند.

کلیدواژه ها:

Euphorbia ، Ruta ، Peganum ، فرفیون ، روتا ، اسفند