بررسی غلظت فلزات سنگین در ماهی شوریده (Otolithes ruber) در اسکله تیس و بندر عباس و ارزیابی ریسک خطر سلامتی برای مصرف کنندگان

آلودگی اکوسیستم های آبی با فلزات سنگین یکی از مهم ترین نگرانی های زیست محیطی است، زیرا این عناصر از طریق تجمع زیستی در بافت آبزیان می توانند وارد بدن انسان شوند. این مطالعه غلظت کادمیوم، جیوه، سرب و روی را در بافت های کبد و عضله ماهی شوریده (Otolithes ruber) جمع آوری شده از چابهار (اسکله تیس) و بندرعباس ارزیابی کرد. شصت نمونه ماهی (۳۰ نمونه در هر محل) با استفاده از روش جذب اتمی (ICP-OES) مورد بررسی قرار گرفتند. غلظت فلزات در نمونه های چابهار بالاتر بود و بافت های کبد تجمع بیشتری نسبت به عضله نشان دادند. میانگین غلظت جیوه در کبد و عضله نمونه های چابهار به ترتیب ۰۲۶/۰±۰۹۸/۰ و ۰۱۹/۰±۰۹۷/۰ و در نمونه های بندرعباس ۰۱۹/۰±۰۴۵/۰ و ۰۱۲/۰±۰۳۴/۰ میکروگرم بر گرم بود (p>۰.۰۵). غلظت سرب در کبد و عضله نمونه های چابهار (۰.۲۷±۰.۵۶ و ۰.۱۰±۰.۴۸) به طور معنی داری بالاتر از غلظت آن در نمونه های بندرعباس ۰.۰۲±۰.۰۴۱ و ۰.۰۱±۰.۰۳۰ میکروگرم بر گرم بود (p<۰.۰۵). غلظت کادمیوم در کبد و عضله نمونه های چابهار (۰.۳۵±۰.۸۰ و ۰.۱۲±۰.۶۳) نیز از غلظت آن در نمونه های بندرعباس ( ۰.۰۳±۰.۰۷ و ۰.۰۵±۰.۰۲) میکروگرم بر گرم بیشتر بود (p<۰.۰۵). غلظت روی در کبد و عضله چابهار به ترتیب ۹۷.۹۰±۱۰.۱۷ و ۷.۰۴±۲۴.۲۲ میکروگرم بر گرم بود. مقادیر تخمینی مصرف روزانه (EDI) برای همه فلزات کمتر از آستانه مصرف روزانه قابل تحمل (TDI) بود. ولی میانگین غلظت کادمیوم در عضله نمونه های چابهار از حد مجاز تعیین شده توسطFAO، WHOو MAFF فراتر رفت. مقادیر THQ (نسبت خطر هدف) و THQ کل برای همه فلزات کمتر از ۱ بود که نشان دهنده خطر غیر سرطان زایی پایین است. مقدار خطر سرطان (CR) برای جیوه در چابهار از آستانه قابل قبول (>۱۰⁻⁴) فراتر رفت که نشان دهنده خطر بالقوه سرطان زایی ناشی از مصرف طولانی مدت است. نظارت مداوم بر محیط زیست موجودات آبزی در چابهار برای کاهش خطرات سلامتی مرتبط با قرار گرفتن در معرض فلزات سنگین از طریق مصرف غذاهای دریایی توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

فلزات سنگین ، آلودگی ، ارزیابی ریسک خطر ، ماهی شوریده ، سیستان و بلوچستان ، هرمزگان