بازشناسی اعقاب فرمانروایان جلایری خوزستان بر پایه ی مسکوکات و اسنادنویافته

در پی قتل سلطان احمد در سال ۸۱۳ه.ق، بخشی از شاه زادگان جلایری با عقب نشینی به خوزستان، حکومت جلایری را ادامه دادند. تاریخ این بخش از جلایریان کمتر شناخته شده و هنوز اسامی این فرمانروایان، ترتیب و مدت زمان حکومت آنها روشن نیست. در این پژوهش تاریخی با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با تدقیق در روایات منابع تاریخی و مسکوکات یافته شده، کوشش می شود تا ضمن بررسی تاریخ و ساختار سیاسی حکومت جلایریان خوزستان، پاسخی روشن به این پرسش ارائه گردد که چه مولفه ها و عواملی در شکل گیری و تداوم حکومت جلایریان خوزستان موثر بوده بوده است؟ یافته های این تحقیق نشان می دهد که فرزندان شیخ علی به عنوان شعبه ای دیگر از خاندان جلایری، اندکی بیش از دو دهه (۸۱۴-۸۳۵ه.ق) بر خوزستان و جنوب عراق فرمان راندند. این سلسله، با استفاده از عواملی همچون پیشینه حکومتی شیخ علی در خوزستان، انزوای سیاسی منطقه و سیاست احتیاط آمیز تیموریان در قبال توسعه‎طلبی قراقویونلوها، پایه ریزی گردید. فرمانروایان سلسله به ترتیب سلطان محمود، تندی سلطان، سلطان اویس دوم، سلطان محمد در خوزستان و سلطان حسین دوم در حله و جنوب عراق حکومت کردند.عدم تجانس نژادی با ساکنان قلمرو تحت فرمان، ضعف مشروعیت قدرت، ناکامی فرمانروایان این سلسله در انتساب خود به مغولان و چنگیزیان، ناتوانی در بازیابی و احیاء ساختار پیشین حکومت جلایری ، تغییر سیاست دربار تیموری نسبت به آنها، ناتوانی نسبی در استقرار امنیت اجتماعی در قلمرو تحت فرمان و همچنین، جوانی، کم تجربگی، نزاع درون خاندانی و کوتاهی عمر سلاطین این سلسله را می توان به عنوان علل و عوامل موثر بر ناپایداری این سلسله در نظر گرفت.

کلیدواژه ها:

جلایریان ، تیموریان ، تندی سلطان ، خوزستان ، شوشتر ، حله