تحلیلی بر تداوم جایگاه و نقش های چندوجهی خاندان های متنفذ محلی؛ نمونه پژوهشی خاندان سادات شریفی حسینی شیرازی در فارس(۹۰۰-۱۳۳۱ه.ق)

خاندان های متنفذ محلی با توجه به جایگاه و کنش های مختلف، همواره از گروه های تاثیر گذار، و آگاهی از کنش ها، مولفه های قدرت و زمینه های تداومشان، از ضروریات شناخت و تحلیل رویدادهای تاریخی است. خاندان سادات شریفی حسینی شیرازی با حضور چند قرنی(۷۷۷– ۱۳۸۳ه.ق) در مناصب مختلف سیاسی(وزارت، صاحب اختیاری، کلانتری،...)، مذهبی(صدارت، شیخ الاسلامی، تولیت شاهچراغ،....) و اجتماعی(قطب سلسله صوفی ذهبیه) از جمله خاندان های متنفذ، دارای نقش های چندوجهی بودند. با توجه به نفوذ تاثیرگزار این خاندان در محیط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی فارس، در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی و منابع تاریخی به کنشگری آنان پرداخته می شود. یافته های این پژوهش نشان می دهد خاندان سادات شریفی حسینی شیرازی با تکیه بر مولفه هایی چون مشروعیت خاندانی، تجربه های دیوانی، و در سایه تعامل با قدرت های سیاسی حاکم، به تداوم جایگاه خود در سطوح مختلف حکمرانی و جامعه محلی پرداختند. جمع شدن همزمان قطبیت سلسله ذهبیه و تولیت بقعه شاهچراغ در بعضی از اعضای این خاندان چون، میرزا سید عبدالنبی(۱۱۵۱-۱۲۳۱ه.ق)،میرزا ابوالقاسم راز(۱۲۱۲-۱۲۸۶ه.ق)، مجدالاشراف(۱۲۴۳-۱۳۳۱ه.ق) نیز منجر به افزایش بیش از پیش جایگاه و نفوذشان شد. از طرفی نقش آفرینی آنان در چهارچوب فعالیت های فرهنگی تاثیر مهمی در ارتقاء موقعیت اجتماعی شان داشت. نتایج حاصل همچنین اطلاعات دقیقی از چگونگی عملکرد این خاندان، به ویژه مشهورترین اعضای آن بیان می کند.

کلیدواژه ها:

فارس ، خاندان های متنفذ محلی ، خاندان شریفی حسینی شیرازی ، تداوم جایگاه ، سلسله ذهبیه ، تولیت شاهچراغ