ایستگاه های کاروانی شمال چین در متون اسلامی: از «کاشغر» تا «چانگ آن»

شهر کاشغر در محل تلاقی راه های ارتباطی چین که از بخش های شمالی و جنوبی صحرای «تاکلاماکان» می گذشت، قرار داشت. راه های دسترسی نواحی غربی به پایتخت چین با گذر از این شهر به دو سوی شمال و جنوب صحرای تاکلاماکان منشعب شده و از آنجا مستقیما به پایتخت باستانی چین در شهر «چانگ آن» (Chang’an/长安) یا «شی آن» (Xi’an/西安) که در متون اسلامی از آن با نام «خمدان» یاد شده، منتهی می شدند. راه شمالی به سوی تورفان می رفت و راه جنوبی از ختن می گذشت و سپس با قرار گرفتن در یک مسیر به سمت پایتخت چین می رفت. اهمیت مسیرهای دسترسی به شهر کاشغر به عنوان دروازه ورود به چین برای مسلمانان موجب شد تا این جاده باستانی در متون مختلف جغرافیایی و تاریخی و ادبی جهان اسلام معرفی شود. به رغم پژوهش های متعددی که در مورد شهرهای این مسیر به انجام رسیده، اما هنوز پژوهشی با تاکید بر ضبط اسامی و تغییرات آوایی آنها بر اساس نسخه های خطی متون اسلامی تا کنون به انجام نرسیده است. اهمیت این موضوع باعث شد تا پژوهش حاضر، مسئله بازنمایی ایستگاه های کاروانی شمال چین در متون اسلامی از کاشغر تا چانگ آن را به صورت یک مسئله تاریخی، مورد ارزیابی و معرفی قرار دهد. در این پژوهش ضمن توجه به پیشینه مطالعات و تحقیقات در این باره، جای نام ها بر اساس کهن ترین یا معتبرترین نسخه های خطی متون اسلامی، معرفی شده اند و تصور جغرافیایی نویسندگان مسلمان از این مسیر شناسایی و مورد ارزیابی قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

ایستگاه های کاروانی ، چانگ آن (خمدان) ، چین ، ایران ، کاشغر