الگوی اپیدمیولوژیک تب مالت در ایران طی سال ۱۴۰۱: تحلیل توصیفی بر اساس داده های ملی پایش بیماری

تب مالت (بروسلوز) یکی از مهم ترین بیماریهای زئونوز بومی ایران است که عمدتا از طریق تماس با دام آلوده و مصرف فرآورده های لبنی غیرپاستوریزه به انسان منتقل می شود. هدف این مطالعه، توصیف الگوی زمانی–مکانی و ویژگی های جمعیت شناختی و شغلی موارد انسانی تب مالت در ایران طی سال ۱۴۰۱ است. مطالعه حاضر توصیفی–مقطعی و بر اساس مجموعه داده ملی پایش تب مالت (سال ۱۴۰۱) انجام شده است. متغیرها شامل استان محل سکونت، ماه بروز، منطقه جغرافیایی (شهری/روستایی/حاشیه/عشایری/سیاری)، جنس، گروه سنی و شغل بودند و به صورت شمارش و درصد محاسبه شد. در سال ۱۴۰۱ مجموعا ۲۲۰۷۳ مورد تب مالت انسانی گزارش شد. پنج استان با بیشترین شمار موارد عبارت بودند از خراسان رضوی (۴۰۳۴؛ ۳/۱۸ درصد)، همدان (۱۹۴۱؛ ۸/۸درصد)، آذربایجان غربی (۱۹۰۳؛ ۶/۸ درصد)، لرستان (۱۷۴۳؛ ۹/۷ درصد) و آذربایجان شرقی (۱۴۷۹؛ ۷/۶ درصد) که در مجموع ۳/۵۰ درصد همه موارد کشور را تشکیل دادند. مردان ۷/۵۷ درصد و زنان ۳/۴۲درصد مبتلایان را شامل شدند، ۱/۷۱ درصد موارد از مناطق روستایی گزارش و توزیع سنی نشان داد گروه های ۳۰–۳۹ سال (۳/۲۲ درصد) و ۴۰–۴۹ سال (۶/۲۰ درصد) بیشترین سهم را دارند. از نظر شغلی، خانه دار (۸/۲۹ درصد) و دامدار (۸/ ۲۷درصد) غالب بودند. پیک ماهانه در خرداد (۱۲درصد) و تیر (۱/۱۲درصد) مشاهده شد؛ تابستان ۳۳درصد و بهار ۸/۲۸درصد موارد را دربرگرفت. الگوی بیماری در سال ۱۴۰۱ نشان دهنده میزان شیوع بالای بیماری در چند استان غربی–شمال غربی و خراسان رضوی و غالب بودن مناطق روستایی نسبت به شهری و پراکندگی آن در بین گروه های سنی میانسال و نیز نقش مهم مواجهات شغلی /خانگی مرتبط با دام و لبنیات سنتی می باشد. تقویت راهبردهای «سلامت واحد یا One Health» شامل واکسیناسیون هدفمند نشخوارکنندگان کوچک در استان های پربار، بهداشت لبنیات و ایمنی شغلی، و مداخلات آموزشی پیش از فصل اوج می تواند بار بیماری را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

Brucellosis ، Iran ، Epidemiology ، Zoonosis ، One Health ، تب مالت ، ایران ، اپیدمیولوژی ، زئونوز ، سلامت واحد