تحلیل مکانی پیوستگی رسوب و نقش آن در مدیریت منابع آب وخاک (مطالعه موردی: حوزه آبخیز منجنیق خوزستان)

شناسایی و مکان یابی نواحی با پتانسیل بالای انتقال رسوب، یکی از چالش­های اساسی در مدیریت پایدار حوزه های آبخیز، به ویژه در مناطق کوهستانی و نیمه خشک است. در این پژوهش، شاخص اتصال رسوب به عنوان یک ابزار کمی، مکانی و کارآمد برای تحلیل پویایی انتقال رسوب در حوزه آبخیز منجنیق در استان خوزستان به کار گرفته شده است. با استفاده از داده های مدل رقومی ارتفاع و تصاویر ماهواره ای سنتینل-۲، شاخص پوشش گیاهی استخراج شد و سپس در محیط محاسبات ابری (GEE)، مولفه های بالادست و پایین دست شاخص اتصال رسوب محاسبه و نقشه توزیع مکانی آن تهیه گردید. نتایج تحلیل نشان داد که مناطق با شیب تند و پوشش گیاهی ضعیف (دارای شاخص پوشش گیاهی بالا)، دارای بیش ترین مقادیر SCI هستند که بر نقش کنترلی این عوامل تاکید می کند. هم چنین، همبستگی مثبت و معنادار (۰/۸۴r=) بین مقادیر SCI و داده های رسوب برداری میدانی، دقت بالای این شاخص را در بازنمایی پتانسیل واقعی انتقال رسوب تایید نمود. یافته های این پژوهش، ضمن فراهم کردن امکان شناسایی دقیق و هدفمند نواحی بحرانی فرسایش و رسوب، کارایی شاخص اتصال رسوب را به عنوان ابزاری علمی در بهینه سازی مکان یابی اقدامات آبخیزداری و ارتقای مدیریت مشارکتی منابع طبیعی در مناطق مشابه نشان می دهد. به کارگیری این رویکرد می تواند به تدوین برنامه های منطقه ای موثر برای کاهش فرسایش خاک، کنترل رسوب و بهبود کیفیت منابع آب کمک شایانی نماید.

کلیدواژه ها:

شاخص اتصال رسوب ، GEE ، متاطق کوهستانی ، سنجش از دور ، استان خوزستان