بررسی مهارت های اجتماعی دانش آموزان استثنایی و نقش مدرسه در تقویت آن ها

مهارت های اجتماعی یکی از مولفه های اساسی رشد همه جانبه دانش آموزان به شمار می رود و نقش تعیین کننده ای در سازگاری فرد با محیط آموزشی، خانواده و جامعه دارد. این مهارت ها دربرگیرنده توانایی برقراری ارتباط موثر، همکاری با دیگران، حل تعارض، رعایت هنجارهای اجتماعی، همدلی و کنترل هیجانات است. دانش آموزان استثنایی، به دلیل شرایط خاص جسمی، ذهنی، حسی یا رفتاری، بیش از سایر دانش آموزان در کسب و به کارگیری مهارت های اجتماعی با چالش مواجه هستند. محدودیت در تعاملات اجتماعی، مشکلات ارتباطی، تجارب طرد اجتماعی و کمبود فرصت های یادگیری اجتماعی از جمله عواملی است که می تواند رشد مهارت های اجتماعی این گروه از دانش آموزان را تحت تاثیر قرار دهد.هدف از این مقاله، بررسی وضعیت مهارت های اجتماعی دانش آموزان استثنایی و تبیین نقش مدرسه در تقویت و ارتقای این مهارت ها است. در این راستا، با مرور مطالعات و پژوهش های انجام شده در حوزه آموزش استثنایی، ابعاد مختلف مهارت های اجتماعی در میان دانش آموزان دارای نیازهای ویژه مورد تحلیل قرار گرفته و تاثیر عوامل مدرسه محور از جمله نقش معلمان، برنامه های آموزشی، فضای روانی–اجتماعی مدرسه، تعامل همسالان و فعالیت های فوق برنامه بررسی شده است. یافته های پژوهش ها نشان می دهد که مدارس، به ویژه در صورت برخورداری از رویکردهای آموزشی مناسب و محیطی حمایت گر، می توانند نقش بسیار موثری در رشد مهارت های اجتماعی دانش آموزان استثنایی ایفا کنند.نتایج بررسی ها حاکی از آن است که استفاده از روش های آموزشی فعال، آموزش مستقیم مهارت های اجتماعی، ایجاد فرصت های تعامل گروهی، تقویت ارتباط مثبت میان دانش آموزان عادی و استثنایی، و آموزش تخصصی معلمان، از مهم ترین راهکارهای موثر در ارتقای مهارت های اجتماعی این دانش آموزان محسوب می شود. در پایان، مقاله بر ضرورت توجه جدی نظام آموزشی به بعد اجتماعی آموزش دانش آموزان استثنایی و طراحی برنامه های هدفمند برای افزایش مشارکت اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی آن ها تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

دانش آموزان استثنایی ، مهارت های اجتماعی ، نقش مدرسه ، آموزش استثنایی ، تعامل اجتماعی ، معلمان ، سازگاری اجتماعی