تحلیل اثر شبکه های اجتماعی آموزشی بر مشارکت و ارتباط فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری

تحول های فناورانه در دهه های اخیر، ساختارهای سنتی آموزش را با چالش های اساسی مواجه کرده و شیوه های یاددهی–یادگیری را وارد مرحله ای تازه کرده است. در این میان، شبکه های اجتماعی آموزشی به عنوان یکی از مهم ترین جلوه های فناوری دیجیتال، نقش قابل توجهی در بازتعریف تعاملات آموزشی ایفا می کنند. این شبکه ها با ایجاد بسترهای ارتباطی پویا، امکان تبادل دانش، مشارکت گروهی و یادگیری تعاملی را فراهم ساخته اند و از این جهت می توانند به عنوان ابزاری موثر در ارتقای مشارکت و ارتباط فعال دانش آموزان در نظر گرفته شوند. با این حال، استفاده آموزشی از این فضاها نیازمند بررسی علمی دقیق و شناخت پیامدهای آن بر فرآیند یادگیری است.پژوهش حاضر با هدف تحلیل اثر شبکه های اجتماعی آموزشی بر میزان مشارکت و کیفیت ارتباط فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری انجام شده است. تمرکز اصلی این مطالعه بر شناسایی سازوکارهایی است که از طریق آن ها تعاملات آنلاین می توانند به افزایش مشارکت شناختی، رفتاری و اجتماعی دانش آموزان منجر شوند. در این پژوهش تلاش شده است شبکه های اجتماعی نه صرفا به عنوان ابزار ارتباطی، بلکه به مثابه محیط های یادگیری اجتماعی مورد بررسی قرار گیرند؛ محیط هایی که در آن ها یادگیری از طریق گفتگو، همکاری و تبادل تجربه شکل می گیرد.روش پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و گردآوری داده ها با بهره گیری از پرسشنامه های ساختاریافته، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان و دانش آموزان و تحلیل محتوای تعاملات آموزشی در بسترهای دیجیتال صورت گرفته است. در طراحی روش شناسی، از اشاره به نمونه یا موقعیت جغرافیایی مشخص پرهیز شده و تمرکز بر الگوهای رفتاری و آموزشی مشترک در محیط های یادگیری آنلاین بوده است. داده ها با استفاده از تحلیل محتوا و کدگذاری مفهومی مورد بررسی قرار گرفتند تا الگوهای غالب مشارکت، شیوه های تعامل و عوامل تقویت کننده یا تضعیف کننده ارتباط آموزشی شناسایی شوند.یافته های پژوهش نشان می دهد که شبکه های اجتماعی آموزشی، در صورتی که به صورت هدفمند و هدایت شده به کار گرفته شوند، می توانند نقش موثری در افزایش مشارکت فعال دانش آموزان ایفا کنند. دانش آموزان در این فضاها فرصت بیشتری برای ابراز نظر، طرح پرسش و مشارکت در فعالیت های گروهی دارند و این امر موجب افزایش احساس تعلق آموزشی و مسئولیت پذیری آنان می شود. همچنین، ارتباطات غیررسمی اما آموزشی شکل گرفته در شبکه های اجتماعی، زمینه ساز یادگیری عمیق تر و تقویت مهارت های ارتباطی و اجتماعی دانش آموزان می گردد. در عین حال، چالش هایی همچون مدیریت تعاملات، احتمال کاهش تمرکز و نابرابری در دسترسی به فناوری نیز به عنوان موانع بالقوه شناسایی شدند.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی آموزشی ، مشارکت دانش آموزان ، ارتباط فعال ، یادگیری مشارکتی ، فناوری آموزشی