یادگیری ترکیبی و نقش فناوری در ارتقای انگیزه و مشارکت دانش آموزان

تحولات پرشتاب فناوری در دهه های اخیر، ساختارها و کارکردهای نظام های آموزشی را به شکلی بنیادین دگرگون کرده است. در این میان، یادگیری ترکیبی به عنوان رویکردی میان رشته ای که آموزش حضوری را با ظرفیت های محیط های دیجیتال پیوند می دهد، توجه پژوهشگران و سیاست گذاران آموزشی را به خود جلب کرده است. این رویکرد نه تنها پاسخی به محدودیت های آموزش سنتی به شمار می آید، بلکه بستری پویا برای بازتعریف نقش دانش آموز، معلم و محتوای آموزشی فراهم می کند. یکی از مهم ترین چالش های نظام های آموزشی معاصر، کاهش انگیزه تحصیلی و مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری است؛ مسئله ای که پیامدهای آن در افت عملکرد تحصیلی، یادگیری سطحی و فاصله گرفتن فراگیران از اهداف آموزشی نمایان می شود.پژوهش حاضر با تمرکز بر یادگیری ترکیبی، به بررسی نقش فناوری های آموزشی در ارتقای انگیزه و افزایش مشارکت فعال دانش آموزان می پردازد. مبنای نظری این پژوهش بر دیدگاه های نوین یادگیری، به ویژه نظریه خودتعیین گری دسی و رایان و رویکردهای شناختی–اجتماعی استوار است که انگیزش را نتیجه تعامل میان نیازهای درونی فرد و شرایط محیط یادگیری می دانند. در چارچوب یادگیری ترکیبی، فناوری نه صرفا به عنوان ابزار انتقال محتوا، بلکه به مثابه عاملی تسهیل گر برای تعامل، بازخورد مستمر و شخصی سازی یادگیری در نظر گرفته می شود.روش پژوهش از نوع تحلیلی–توصیفی بوده و داده ها از طریق تحلیل نظام مند ادبیات علمی، بررسی مطالعات معتبر داخلی و خارجی و تحلیل محتوای پژوهش های مرتبط گردآوری شده اند. یافته های حاصل از این بررسی ها نشان می دهد که طراحی هدفمند محیط های یادگیری ترکیبی، در صورتی که با اصول انگیزشی و نیازهای شناختی دانش آموزان هم راستا باشد، می تواند سطح درگیری ذهنی، احساس شایستگی و خودمختاری فراگیران را به طور معناداری افزایش دهد. همچنین شواهد پژوهشی حاکی از آن است که استفاده آگاهانه از فناوری های تعاملی، بستر مناسبی برای تقویت همکاری، گفت وگوی آموزشی و مشارکت فعال در فعالیت های یادگیری فراهم می آورد.در مجموع، نتایج این پژوهش بر اهمیت نگاه راهبردی به یادگیری ترکیبی تاکید دارد و نشان می دهد که موفقیت این رویکرد، وابسته به تلفیق سنجیده فناوری با اهداف آموزشی، توانمندی معلمان و ویژگی های یادگیرندگان است. پیامدهای نظری و عملی این یافته ها می تواند راهنمایی برای برنامه ریزان آموزشی، معلمان و پژوهشگران حوزه آموزش در جهت ارتقای کیفیت یادگیری و افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

یادگیری ترکیبی ، انگیزه دانش آموزان ، مشارکت فعال ، فناوری آموزشی ، یادگیری تطبیقی