نقش معلم در پرورش سواد رسانه ای و تفکر انتقادی دانش آموزان مقطع ابتدایی

در عصر گسترش سریع رسانه ها و فناوری های ارتباطی، کودکان از سنین پایین در معرض حجم گسترده ای از پیام های رسانه ای قرار دارند. این وضعیت، ضرورت توجه به سواد رسانه ای و توانایی تحلیل آگاهانه محتوا را بیش از پیش نمایان می سازد. نظام آموزشی، به ویژه در دوره ابتدایی، نقش اساسی در شکل گیری نگرش ها و مهارت های شناختی دانش آموزان ایفا می کند. سواد رسانه ای به عنوان مجموعه ای از مهارت ها شامل درک، تحلیل، ارزیابی و تولید پیام های رسانه ای شناخته می شود که زمینه ساز تعامل آگاهانه با رسانه هاست. در کنار آن، تفکر انتقادی به دانش آموزان کمک می کند تا اطلاعات دریافتی را به صورت منطقی بررسی کرده و از پذیرش منفعلانه پیام ها پرهیز کنند. معلمان به عنوان محور اصلی فرایند یاددهی–یادگیری، نقش تعیین کننده ای در پرورش این مهارت ها دارند. نحوه هدایت بحث های کلاسی، طرح پرسش های چالش برانگیز و ایجاد فرصت برای تحلیل محتواهای رسانه ای می تواند زمینه رشد تفکر انتقادی و سواد رسانه ای را در دانش آموزان فراهم سازد. در دوره ابتدایی، آموزش این مهارت ها باید متناسب با ویژگی های رشدی و شناختی کودکان طراحی شود. استفاده از روش های فعال آموزشی، داستان ها، تصاویر و مثال های ملموس رسانه ای می تواند یادگیری را معنادارتر کرده و درک عمیق تری از پیام های رسانه ای ایجاد کند. توانمندسازی معلمان از طریق آموزش های تخصصی و به روزرسانی دانش حرفه ای، یکی از پیش شرط های موفقیت در این زمینه است. معلمانی که خود از سواد رسانه ای و تفکر انتقادی برخوردارند، بهتر می توانند این مهارت ها را به دانش آموزان منتقل کرده و آن ها را به یادگیرندگانی فعال و پرسشگر تبدیل کنند. در مجموع، توجه هدفمند به نقش معلم در پرورش سواد رسانه ای و تفکر انتقادی در دوره ابتدایی، می تواند زمینه ساز تربیت نسلی آگاه، مسئول و توانمند در مواجهه با رسانه ها باشد. چنین رویکردی نه تنها کیفیت آموزش را ارتقا می دهد، بلکه به رشد اجتماعی و فرهنگی دانش آموزان نیز کمک شایانی می کند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، تفکرانتقادی ، نقش معلم ، دانش آموزان ابتدایی ، آموزش ویادگیری ، رسانه های دیجیتال