تاثیر مفاهیم قرآنی بر شکل گیری و تکامل بلاغت عرفانی در شعر مولانا جلال الدین بلخی

این پژوهش به بررسی ژرفانگارانه تاثیر نظام مند مفاهیم، آیات و روایت های قرآنی بر تکوین، ساختار و ابداعات بلاغت عرفانی در گنجینهی شعری مولانا جلال الدین بلخی می پردازد. با تمرکز بر دو اثر اصلی وی، «مثنوی معنوی» و «دیوان کبیر (شمس)»، و با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد بینامتنی، این نتیجه حاصل می شود که قرآن کریم، هم به عنوان «منبع معنایی» وهم در مقام «الگوی بیانی»، بلاغت مولوی را در سطوح مختلف «واژگانی»، «تصویری»، «تمثیلی» و «ساختاری» شکل داده است. تحلیل داده ها نشان می دهد مفاهیم بنیادینی چون «عشق الهی»، «فنا»، «حیرت»، «قرب»، و «توحید» که ریشه در آیات و مضامین قرآنی دارند، از طریق فرآیندهای بلاغی پیچیده ای چون «استعاره سازی گسترده»، «تمثیل پردازی داستانی»، «رمزآفرینی» و «ساختار دورانی حکایت» به زیباترین صور ادبی تبدیل شده اند. این تعامل پویا، نه تنها غنای بی سابقه ای به بلاغت عرفانی فارسی بخشیده، بلکه زبان شعر عرفانی را به رسانه ای توانمند برای بیان تجارب ناگفتنی عرفانی مبدل ساخته است.

کلیدواژه ها:

قرآن ، بلاغت عرفانی ، مولوی ، مثنوی ، دیوان شمس ، بینامتنی ، استعاره قرآنی ، تاویل عرفانی