کنایه

کنایه ، در لغت ، مصدر «کنیت» با مصدر «کنوت» است و زمانی می گویی : «کنیت» یا «کنوت» که به مطلبی تصریح نکرده باشی.کنایه در لغت به معنی پوشیده سخن گفتن است. یا عبارتست از سخنی که انسان می گوید ولی معنای دیگری مورد نظرش است. کنایه مصدر است و فعل آن به دو صورت ناقص واوی «کنایکنو» و ناقص یابی «کنی یکئی» استعمال شده است. «کنیت» اشاره به ناقص یابی و «کنسوت» اشاره به ناقص واوی است. کنایه در اصطلاح عبارتست از لفظی که معنای غیر حقیقی آن مورد نظر باشد. ولی به دلیل اینکه قرینه ای ندارد تا از اراده معنای حقیقی جلوگیری کند جائز است معنای حقیقی آن نیز اراده شود.مثل «زید طویل النجاد» (بند شمشیر زید بلند است) منظور این است که زید شجاع و بلند قامت است ولی به جای اینکه به صراحت این صفت را بگویی به چیزی اشاره نموده ای که این حقیقت مترتب بر آن شده و لازمه آن است. زیرا از بلند بودن بند شمشیر لازم می آید که صاحب شمشیر نیز بلند قامت باشد و از بلند قامت بودن انسان لازم می آید که شجاع نیز باشد.