همبستگی نامتقارن و زمان متغیر شوک های نفتی و قیمت دلار در ایران (تحلیل مبتنی بر داده های با تواتر روزانه)

بررسی مطالعات پیشین نشان می دهد که رابطه میان قیمت نفت و نرخ ارز در اقتصادهای وابسته به نفت، رفتاری نامتقارن، زمان متغیر و حساس به منشا شوک های نفتی دارد. در این پژوهش، با استفاده از داده های روزانه قیمت نفت خام برنت و نرخ دلار در ایران طی دوره ۵ آذر ۱۳۹۰ تا ۲۳ فروردین ۱۴۰۴ و بهره گیری از روش همدوسی موجک، پویایی هم حرکتی این دو متغیر در سطوح مختلف فرکانس و زمان بررسی شده است. نتایج نشان می دهد که رابطه نفت و دلار در ایران بیش از آن که مبتنی بر علیت ساختاری باشد، ماهیتی زمان بسامدی دارد و در اغلب دوره ها قیمت نفت متغیر پیشرو است. تحلیل همدوسی بیان می کند که شوک های منفی نفت در مقیاس های میان مدت و بلندمدت همبستگی قوی تر، پایدارتر و گسترده تری با افزایش نرخ دلار دارند، در حالی که شوک های مثبت نفت عموما اثر محدود، ناپیوسته و کوتاه مدت بر کاهش نرخ دلار داشته اند. مهم تر آن که یافته های تحقیق نشان می دهد شوک های مثبت نفتی نیز برخلاف پیش بینی های نظری "کانال درآمدی"، به جای تقویت پول ملی، در بسیاری از مقاطع موجب افزایش نرخ دلار شده اند؛ رفتاری پارادوکسیکال که ناشی از افزایش واردات، رشد هزینه های دولت، تشدید انتظارات تورمی و ضعف سازوکارهای تثبیت ارزی در اقتصاد ایران است. این نتیجه بیانگر آن است که نامتقارنی، پیشروی زمانی قیمت نفت و زمان متغیر بودن الگوی هم حرکتی از ویژگی های اساسی رابطه نفت و نرخ ارز در ایران است و تحلیل این رابطه تنها با ابزارهای زمان-فرکانس مانند موجک امکان پذیر می باشد.

کلیدواژه ها:

زمان متغیر ، همبستگی ، موجک ، شوک ، درآمدهای نفتی