فراتر از یک کلمه ی زیبا: معماری پداگوژی «نوع دوستی زیسته» به مثابه شالوده ی توسعه ی اجتماعی-عاطفی در مدارس ابتدایی

مدارس ابتدایی در عصر حاضر، بیش از آنکه صرفا مراکز انتقال دانش باشند، به عنوان بسترهای بنیادین شکل گیری شخصیت و شایستگی های اجتماعی-عاطفی کودکان ایفای نقش می کنند. در این میان، «نوع دوستی» به عنوان یکی از ستون های اصلی سلامت روان و تعاملات سازنده اجتماعی، اغلب به شکلی انتزاعی، موعظه محور و گسسته از برنامه درسی روزمره آموزش داده می شود. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با مرور نظام مند ادبیات حوزه علوم تربیتی و روان شناسی رشد، به این مسئله می پردازد که آموزش اثربخش نوع دوستی، نیازمند گذار از رویکرد «آموزش درباره ی نوع دوستی» به معماری یک «پداگوژی نوع دوستی زیسته» است. یافته های تحقیق، یک مدل مفهومی-عملیاتی سه وجهی را برای این گذار پیشنهاد می کند: ۱) تنیدن نوع دوستی در تاروپود برنامه درسی (Curriculum Weaving): ادغام مفاهیم همدلی و کمک به دیگران در دروس مختلف مانند ادبیات، علوم و هنر. ۲) پداگوژی مشاهده و روایت گری (Pedagogy of Narration): تمرکز بر شناسایی، ثبت و بازگویی کنش های نوع دوستانه در محیط کلاس و مدرسه. ۳) معماری تعاملات اجتماعی مثبت (Structuring Pro-Social Interactions): طراحی فعالیت های یادگیری مبتنی بر همکاری، مسئولیت پذیری متقابل و حل مسئله گروهی. نتیجه گیری می شود که نهادینه سازی نوع दोستی در کودکان، محصول یک فرآیند مهندسی شده ی آموزشی است که در آن، معلم از نقش یک واعظ به نقش یک «معمار فرصت های همدلی» تغییر جایگاه می دهد. در نهایت، پیشنهادات کاربردی مانند ایجاد «صندوقچه ی مهربانی» و اجرای «پروژه های خدماتی کوچک» برای عملیاتی سازی این مدل در مدارس ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

یادگیری اجتماعی-عاطفی (SEL) ، آموزش نوع دوستی ، پداگوژی زیسته ، دوره ابتدایی ، پرورش شخصیت ، همدلی.