ارزیابی تاثیر برخی قارچ کش ها و قارچ تریکودرما بر عامل بیماری پژمردگی (Schltdl. Fusarium oxysporum) درختان شب خسب در شرایط آزمایشگاهی

مقدمه: درخت شب خسب (Albizia julibrissin Durazz.) یکی از گونه های بومی جنگل های جلگه ای شمال ایران است. بیماری قارچی پژمردگی، بیماری شایع درختان شب خسب، موجب خسارت جدی به این گونه باارزش شده است. قارچ عامل بیماری (Fusarium oxysporum Schltdl.) از طریق زخم های ریشه یا طوقه وارد و موجب بیماری درخت می شود. در این تحقیق هدف، بررسی و مقایسه کنترل عامل بیماری پژمردگی فوزاریوم با استفاده از قارچ های تریکودرما و قارچ کش های کاربندازیم، تبوکونازول و تیوفانات متیل در شرایط آزمایشگاهی است.مواد و روش ها: نمونه برداری از جنگل های استان گلستان به منظور جداسازی قارچ بیمارگر انجام گرفت. نمونه ها بعد از ضدعفونی به محیط کشت (PDA) منتقل شدند و در انکوباتور با شرایط تاریکی مطلق و دمای ۲±۲۵ درجه سانتی گراد قرار گرفتند. بعد از خالص سازی، نمونه ها تا شناسایی گونه ها به یخچال با دمای ۱±۴ درجه سانتی گراد و تاریکی مطلق منتقل شدند. سپس وضعیت دیواره عرضی در اسپورها، پلی فیالید، منوفیالید و شکل و فرم ماکروکنیدی، میکروکنیدی و کلامیدوسپور بررسی شد. آزمون اثبات بیماری زایی به روش مایه زنی قارچ ها با تلقیح قرص های میسلیومی به ساقه نهال شب خسب صورت گرفت. در این پژوهش از سه ایزوله شناسایی شده تریکودرما از کلکسیون قارچ شناسی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان (ایزوله های iso۲  T. koningii،۶۰۲۲  T. atroviridae و ۶۰۱۱ T. virens) به منظور بررسی اثر آنتاگونیستی بر فوزاریوم استفاده شد. درصد بازدارندگی رشد میسلیومی بیمارگر و میزان رشد قطری پرگنه قارچی در تیمارها و شاهد تا ۱۲ روز پس از تیمار محاسبه شد. برای بررسی اثر مبارزه شیمیایی بر بازدارندگی از رشد قارچ فوزاریوم از سه قارچ کش کاربندازیم، تبوکونازول و تیوفانات متیل هر کدام با غلظت های ۱، ۱۰ و ۱۰۰ ppm در شرایط آزمایشگاهی استفاده شد. آزمایش ها در چهار تکرار و سه سطح در قالب طرح کاملا تصادفی انجام گرفت. برای آنالیز داده و تجزیه وتحلیل آماری از نرم افزار spss و مقایسه میانگین ها به روش حداقل تفاوت معنی دار (LSD) در حداکثر سطح اطمینان استفاده شد.یافته ها: در این پژوهش نمونه های آلوده درختان شب خسب گونه F. oxysporum شناسایی شد و هر سه گونه تریکودرما از رشد کامل F. oxysporum جلوگیری کردند. بیشترین بازدارندگی متعلق به گونه های T. virens و T. atroviridae به ترتیب با ۸۷/۶۸ و ۱۲/۶۸ درصد و کمترین بازدارندگی متعلق به گونه T. koningii با ۷۵/۶۶ درصد به دست آمد. در مبارزه شیمیایی تیوفانات متیل در غلظت های ۱ و ۱۰ ppm به ترتیب ۱۹ و ۵/۶۰ درصد بازدارندگی و در غلظت ۱۰۰ ppm موجب توقف کامل رشد میسلیوم بیمارگر شد. همچنین قارچ کش کاربندازیم با غلظت ۱ ppm ،۵۲ درصد مانع رشد بیمارگر شد و در دو غلظت دیگر (۱۰ و ۱۰۰  ppm) به طور کامل رشد میسلیوم F. oxysporum را متوقف کرد. تبوکونازول نیز در هر سه غلظت ۱،۱۰ و ۱۰۰  ppm موجب توقف کامل رشد میسلیوم بیمارگر شد.نتیجه گیری: بیماری قارچی فوزاریوم موجب تهدید جدی درختان باارزش شب خسب در مناطق جلگه ای جنگل های شمال کشور شده است. با توجه به خسارت بسیار زیاد به این درختان، کنترل عامل بیماری و حفظ و توسعه درختان شب خسب باید در نظر گرفته شود. دستاورد حاضر نشان داد که قارچ کش های کاربندازیم، تبکوکونازول و تیوفانات متیل و قارچ های آنتاگونیست تریکودرما (T. virens T. atroviridae, T. koningii) برای کاهش و کنترل کامل رشد میسلیوم قارچ عامل بیماری در شرایط آزمایشگاهی موثر بوده اند. نتایج نشان داد که بین ترکیبات شیمیایی و عوامل قارچی عامل بیو کنترل در مقایسه با شاهد در مبارزه با قارچ عامل بیماری فوزاریوم اختلاف زیادی وجود دارد.

کلیدواژه ها:

پژمردگی ، تریکودرما ، شب خسب ، قارچ کش ، Fusarium oxysporum