بررسی شاخص‎‎ها و عوامل موثر در توسعه پایدار زنجیره ارزش گیاهان دارویی، ‎استان کهگیلویه و بویراحمد

باتوجه به اهمیت فزاینده گیاهان دارویی در تامین سلامت جوامع، ‎اشتغال زایی در مناطق محلی و ارزآوری از طریق صادرات، ‎شناسایی عوامل موثر و موانع موجود در زنجیره ارزش این محصولات از اولویت های توسعه ای محسوب می شود. هدف پژوهش حاضر، ‎بررسی و تحلیل عوامل کلیدی و چالش های زنجیره ارزش گیاهان دارویی در استان کهگیلویه و بویراحمد با رویکرد توسعه پایدار است. داده های موردنیاز از طریق پرسشنامه‎ و مصاحبه با کارشناسان و متخصصان حوزه گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از تکنیک گروه کانونی انجام گرفت و برای سنجش روایی و پایایی ابزار پژوهش به ترتیب از روایی محتوایی و آلفای کرونباخ استفاده شد. نتایج نشان داد شاخص های اکولوژیکی نظیر ظرفیت بالای تنوع زیستی، ‎شرایط مطلوب اراضی زراعی، ‎مرتعی و جنگلی برای کشت و اهلی سازی گیاهان دارویی، ‎بالاترین میانگین وزنی (۲۹/۴) را به خود اختصاص دادند. در ادامه، ‎شاخص های فناوری (۱۵/۴)، ‎سیاسی (۱۴/۴)، ‎اقتصادی (۰۸/۴) و اجتماعی-فرهنگی (۹۸/۳) در رتبه های بعدی قرار گرفتند. از جمله چالش های مهم می توان به نبود شفافیت در بازارهای هدف، ‎ضعف در به کارگیری فناوری های نوین، ‎ناکافی بودن آموزش ها و ترویج تخصصی، ‎و ارتباط ضعیف بین تولیدکنندگان و نهادهای بازار اشاره کرد. یافته های این پژوهش بر ضرورت طراحی سیاست های هماهنگ، ‎تقویت زیرساخت های فناورانه، ‎ارتقای سطح آگاهی و آموزش بهره برداران و بهره گیری از ظرفیت های بومی استان تاکید دارد تا مسیر توسعه پایدار زنجیره ارزش گیاهان دارویی هموار گردد و به معیشت پایدار جوامع محلی یاری رساند.

کلیدواژه ها:

زنجیره ارزش ، ‎ شاخص اکولوژیکی ، ‎ کهگیلویه و بویراحمد ، ‎ گیاهان دارویی ، ‎ معیشت پایدار