ارزیابی راهبردی پیوستگی پوشش گیاهی کلان‎شهر تهران با تاکید بر تعیین پهنه‎های اولویت‎دار مدیریتی

گسستگی ساختاری در شبکه فضای سبز شهری موجب اختلال در کارکرد خدمات بوم‎سازگانی و تضعیف پایداری بوم‎شناختی کلان‎شهرها می‎شود. این پژوهش باهدف ارزیابی فضایی پیوستگی ساختاری شبکه فضای سبز کلان‎شهر تهران و شناسایی پهنه‎های اولویت‎دار مداخله در مقیاس محله و منطقه انجام شده است. بدین منظور، با بهره‎گیری از تصاویر ماهواره‎ای سنتینل-۲ با قدرت تفکیک ۱۰ متر و روش طبقه‎بندی شی‎گرا، نقشه به‎روز پوشش گیاهی شهری تولید شد. در ادامه، سه سنجه کلیدی از سیمای سرزمین شامل درصد پوشش لکه‎ها (PLAND)، شاخص مجاورت فضایی (PROX) و پیچیدگی هندسی لکه‎ها (LSI) با استفاده از نرم‎افزار FRAGSTATS محاسبه و با استفاده از نرم‎افزار ArcGIS نقشه‎سازی گردید. برای افزایش هم‎ترازی داده‎ها، نرمال‎سازی آماری انجام و مقادیر در قالب نمایه‎ای وزن‎دار تلفیق شد. چارچوب به‎کاررفته با قابلیت تحلیل خردمقیاس، امکان رتبه‎بندی پیوستگی ساختاری در پهنه‎های شهری و شناسایی گسستگی‎های بوم‎شناختی را فراهم ساخت. یافته‎ها نشان داد نواحی شمالی شهر از بیشترین پایداری بوم‎شناختی و اتصال فضایی برخوردارند، درحالی‎که پهنه‎های مرکزی، شرقی و بخش‎هایی از غرب، با گسستگی فضایی شدید و ریزدانه‎ترشدن مواجه‎اند. خروجی‎ها می‎توانند در فرایند تصمیم‎سازی برای مدیریت هدفمند فضای سبز، طراحی مداخلات مکان‎محور، بازآفرینی زیرساخت‎های سبز، تدوین خط‎مشی‎ محیط‎زیستی شهری و تخصیص بهینه سرمایه‎گذاری‎ها و منابع بوم‎شناختی مورداستفاده قرار گیرند. چارچوب پیشنهادی، با تفسیرپذیری، نقشه‎پذیری و تعمیم‎پذیری بالا، ابزاری کاربردی برای ارتقای عدالت محیط‎زیستی در کلان‎شهرهای در حال گسترش محسوب می‎شود.

کلیدواژه ها:

سنجه‎های سیمای سرزمین ، تحلیل خردمقیاس ، پایداری بوم‎شناختی ، گسستگی فضایی ، عدالت محیط‎زیستی ، خط‎مشی