الگوهای مشارکت غیرفعال دانش آموزان در کلاس درس

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین الگوهای مشارکت غیرفعال دانش آموزان در کلاس درس انجام شد و تلاش کرد این پدیده را فراتر از صرف «کم تحرکی ظاهری» مورد واکاوی قرار دهد. یافته های پژوهش نشان داد مشارکت غیرفعال دانش آموزان پدیده ای چندبعدی و پیچیده است که اشکال متنوعی به خود می گیرد؛ از جمله سکوت کلامی همراه با حضور فیزیکی در کلاس، مشارکت ذهنی بدون بروز رفتاری، تبعیت منفعلانه از جریان تدریس، کناره گیری تدریجی از فعالیت های آموزشی، مشارکت حداقلی و وابستگی به دانش آموزان فعال تر. همچنین کاهش انگیزه ناشی از عدم ارتباط محتوای درسی با تجربه زیسته و علایق دانش آموزان، یکی از عوامل مهم تداوم این الگوها شناسایی شد. نتایج نشان داد این الگوهای مشارکت غیرفعال تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی، روان شناختی، آموزشی و عوامل مرتبط با شیوه تعامل و نقش معلم شکل می گیرند. تداوم چنین وضعیتی می تواند به تضعیف یادگیری عمیق، کاهش انگیزش تحصیلی و افت مهارت های تفکر انتقادی منجر شود. بر اساس یافته ها، به کارگیری روش های تدریس فعال، ایجاد ارتباط معنادار میان محتوای درسی و تجربه زیسته دانش آموزان، توانمندسازی حرفه ای معلمان و بازنگری در نظام ارزشیابی آموزشی، نقش موثری در ارتقای مشارکت فعال و معنادار دانش آموزان در کلاس درس دارد.

کلیدواژه ها:

مشارکت غیرفعال ، یادگیری فعال ، کلاس درس ، انگیزش تحصیلی