کارکرد گفت وگو و همدلی در تقویت مسئولیت پذیری اخلاقی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تعاملی و میانجی «گفت وگو» و «همدلی» در ارتقای مسئولیت پذیری اخلاقی دانش آموزان انجام شده است. چالش اصلی در نظام های تربیتی معاصر، گسست میان شناخت اخلاقی و عمل اخلاقی است که منجر به کاهش تعهد فردی در محیط های آموزشی شده است. این مطالعه با استفاده از روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل، بر روی نمونه ای شامل ۱۲۰ دانش آموز مقطع متوسطه اجرا شد. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه در برنامه های آموزشی مبتنی بر گفت وگوهای سقراطی و کارگاه های تقویت همدلی شرکت کردند، در حالی که گروه کنترل برنامه های عادی مدرسه را دنبال نمودند. ابزارهای پژوهش شامل «پرسشنامه مسئولیت پذیری اخلاقی» و «شاخص واکنش بین فردی (IRI)» برای سنجش ابعاد همدلی بود. یافته های حاصل از تحلیل کوواریانس (ANCOVA) نشان داد که مداخله آموزشی منجر به افزایش معنادار مسئولیت پذیری اخلاقی در گروه آزمایش شده است (p < .۰۰۱). همچنین نتایج تحلیل مسیر و رگرسیون چندگانه حاکی از آن بود که همدلی عاطفی و شناختی توانسته اند ۶۵ درصد از واریانس مسئولیت پذیری را تبیین کنند و نقش میانجی همدلی در رابطه بین گفت وگو و رفتار مسئولانه تایید شد. نتیجه گیری نهایی این پژوهش نشان می دهد که مسئولیت پذیری اخلاقی فراتر از رعایت خشک قوانین، محصول پیوند میان عقلانیت گفت وگومحور و عاطفه همدلانه است. لذا پیشنهاد می شود نظام های آموزشی از الگوهای انضباطی پاداش محور به سمت «پداگوژی رابطه» حرکت کنند تا از طریق تسهیل دیالوگ های اصیل و تقویت درک متقابل، منش اخلاقی پایدار در دانش آموزان نهادینه شود.