"اعراب" در عربی و مقایسه آن با "نقش" و "وجه" دستور زبان فارسی

"اعراب" که به تغییرات پایانی بخشی از واژگان زبان عربی در موقعیت های مختلف کلامی اطلاق می گردد.-۱ دلیل یا دلایل وجود این پدیده و سوال های دیگری که در این باره مطرح است.-۲ توصیف و تدوین قوانین اعراب بر اساس نتایجی که از نگاه اول به دست می آید.نظریه هایی که از نگاه اول، در این باره عرضه شده است به طور کلی به دو دسته قابل تقسیم است: از یک دیدگاه، اعراب تغییراتی است صوری که هیچ بار معنایی با خود ندارد، ولی از دیدگاهی دیگر، اعراب پدیده ای است معنی دار و با مفهوم. اما این معنا و مفهوم چیست و چه تفاوتی میان اعراب اسم و اعراب فعل وجود دارد، تاکنون نظریه جامع و روشنی در این باره ارائه نشده است.در این نوشتار پس از گزارش نظریه های هر دو گروه، با الهام از آنچه در کتاب آموزش زبان عربی آمده است، ارتباط اعراب اسم با نقش های گوناگون آن بررسی، و اعراب فعل با وجوه مختلف فعل در زبان فارسی مقایسه می گردد و به عنوان یک فرضیه که بحث و بررسی های بیشتری را به خود می خواند، نتیجه گرفته می شود که اعراب اسم: (رفع، نصب و جر) به ترتیب عناوینی کلی برای نقش های: "اسنادی"، "مفعولی و قیدی"، و سرانجام "متممی" اسم است و اعراب فعل (رفع، نصب و جزم) به ترتیب، بیانگر وجوه "اخباری"، "التزامی"، و "امری و شرطی" فعل است. بر این اساس و بر خلاف تبیین نحویان، باید میان اعراب اسم و اعراب فعل،با وجود تشابه صوری آنها در دو عنوان رفع و نصب، تفاوت معنایی قائل شد و بر پایه این تفاوت معنایی، باید اعراب را در مقام آموزش زبان عربی طی دو فصل جداگانه به بحث و بررسی گذاشت. این فرضیه چنانچه از جانب نحویان پذیرفته شود می تواند مایه تحولی در زمینه نحو آموزشی عربی و نیز پژوهش های زبان شناسی مربوط گردد.