وابستگی شناختی دانش آموران به هوش مصنوعی ونیازهای مشاوره ای نو ظهور

گسترش سریع ابزارهای هوش مصنوعی در محیط های آموزشی، الگوهای یادگیری دانش آموزان را به طور بنیادین دگرگون کرده و شکل تازه ای از تعامل شناختی میان یادگیرنده و فناوری را پدید آورده است. در این میان، وابستگی شناختی دانش آموزان به هوش مصنوعی به عنوان پدیده ای نوظهور، به معنای اتکای فزاینده به این ابزارها برای انجام فرایندهای ذهنی همچون تحلیل، تصمیم گیری، حل مسئله و تولید دانش مطرح شده است. چنین وابستگی ای اگرچه می تواند در کوتاه مدت موجب تسهیل یادگیری و افزایش سرعت دسترسی به اطلاعات شود، اما در صورت فقدان هدایت تربیتی و مشاوره ای مناسب، ممکن است پیامدهای عمیقی بر رشد شناختی، خودتنظیمی یادگیری، تفکر انتقادی و احساس خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان بر جای بگذارد. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی به بررسی ابعاد مختلف وابستگی شناختی به هوش مصنوعی می پردازد و نشان می دهد که استفاده کنترل نشده از این فناوری می تواند به تضعیف مهارت های شناختی عمیق، کاهش تحمل ابهام، افزایش وابستگی بیرونی در حل مسائل آموزشی و شکل گیری الگوهای یادگیری سطحی منجر شود. در چنین شرایطی، نقش نظام های مشاوره ای مدارس بیش از پیش برجسته می شود، چرا که دانش آموزان با نیازهای مشاوره ای نوظهوری مواجه هستند که در گذشته وجود نداشته یا به این شدت مطرح نبوده اند. این نیازها شامل ارتقای خودآگاهی شناختی، مدیریت وابستگی به فناوری، تقویت تفکر انتقادی، تنظیم هیجانی در مواجهه با یادگیری دیجیتال و بازتعریف هویت تحصیلی در عصر هوش مصنوعی است. نتایج این تحلیل بر ضرورت بازطراحی خدمات مشاوره ای آموزشی و تربیت مشاورانی با سواد فناورانه و شناختی تاکید دارد تا بتوان توازنی سازنده میان بهره گیری از هوش مصنوعی و پرورش توانمندی های ذهنی مستقل دانش آموزان ایجاد کرد.

کلیدواژه ها:

وابستگی شناختی ، هوش مصنوعی در آموزش ، تفکر انتقادی ، خودتنظیمی یادگیری ، نیازهای مشاوره ای نوظهور