اوضاع اقتصادی زمان ساسانی

اوضاع اقتصادی ایران در دوره ساسانیان (۲۲۴–۶۵۱ میلادی) بازتابی از نظام حکمرانی متمرکز، ساختار طبقاتی و سیاست های مالی منظم این امپراتوری است. دولت ساسانی با ایجاد نظام بوروکراتیک کارآمد، سامان دهی مالیات ها و گسترش زیرساخت های کشاورزی، توانست پایه های اقتصادی نیرومندی ایجاد کند که از رشد جمعیت و توسعه شهری حمایت می کرد. کشاورزی، دامداری و صنایع دستی ستون های اصلی تولید بودند، در حالی که موقعیت راهبردی ایران در مسیر جاده ابریشم، نقش تعیین کننده ای در رونق تجارت داخلی و خارجی داشت.در کنار شکوفایی اقتصادی، تمرکز مالکیت زمین در دست اشراف، روحانیان و دولت، و فشار مالیاتی بر طبقات پایین، موجب نابرابری اجتماعی و آشفتگی در توزیع ثروت شد. جنگ های پی درپی با روم شرقی و هزینه های سنگین نظامی نیز به تدریج تعادل اقتصادی را مختل کرد. با وجود این چالش ها، سازمان منظم مالی و سیاست های عمرانی گسترده، نشان از درک بالا و مهارت اداری ساسانیان در مدیریت منابع دارد.نتایج بررسی تاریخی نشان می دهد که ساختار اقتصادی این دوره، ترکیبی از رونق و تمرکز قدرت بود که هم به تثبیت دولت مرکزی انجامید و هم با گذر زمان، به یکی از عوامل اصلی ضعف و فروپاشی آن تبدیل شد. پژوهش حاضر با تکیه بر منابع تاریخی و تحلیل ساختارهای مالی، به درک عمیق تر از سازوکارهای اقتصادی و پیامدهای اجتماعی دوران ساسانی می پردازد.

کلیدواژه ها:

ساسانیان ، اقتصاد ایران باستان ، مالیات ، تجارت ، کشاورزی ، ساختار طبقاتی