اثر جایگزینی جو و ذرت با گندم بر عملکرد، قابلیت هضم، تخمیر شکمبه و هیستومورفومتری دستگاه گوارش در جیره بره های پرواری

هدف: با توجه به ساختار نشاسته، سرعت تجزیه پذیری نشاسته غلات (جو، ذرت و گندم) در شکمبه متفاوت بوده و یک عامل مهم تاثیرگذار برسوخت وساز شکمبه ای، رشد و عملکرد نشخوارکنندگان است. سرعت تخمیر غلات در شکمبه، pH شکمبه­ای، تولید اسیدهای چرب فرار، مصرف خوراک، عملکرد رشد و توسعه شکمبه را تحت تاثیر قرار می­دهد. هم چنین با توجه به عملکرد تولیدی بهتر گندم نسبت به جو، درصد نشاسته بیش تر گندم (حدود ۱۰ درصد) و گزارش ها بهبود قابلیت هضم گندم نسبت به جو  و ذرت، بنابراین ضرورت دارد جایگزینی دانه های جو و ذرت با دانه گندم در جیره بره های پرواری نیز بررسی و امکان سنجی شود. روش پژوهش: تعداد ۲۴ راس بره نر مهربان (وزن بدن ۴۶/۴±۳/۴۰ کیلوگرم) در قالب طرح کاملا تصادفی و تیمارهای آزمایشی شامل ۱- جیره حاوی ۵۸ درصد دانه جو، ۲- جیره حاوی ۲۹درصد دانه جو+ ۲۹ درصد دانه ذرت، ۳- تیمار حاوی ۵۸ درصد دانه ذرت و ۴- جیره حاوی  ۵۸ درصد دانه گندم مورد استفاده قرار گرفت. عملکرد رشد (افزایش وزن روزانه، افزایش وزن کل و میزان مصرف خوراک)؛ گوارش پذیری مواد مغذی، فراسنجه­های تخمیر شکمبه ای (pH، ازت آمونیاکی و اسیدهای چرب فرار)، جمعیت پروتوزوآ و بعد از ذبح، مطالعات هیستومورفومتری روده کوچک بررسی شد. یافته ها: عملکرد رشد بره های چهار گروه تفاوتی با یکدیگر نداشتند. گوارش پذیری ماده خشک در تیمار حاوی گندم بالاترین و در تیمار بر پایه جو کم ترین بود، درحالی که گوارش پذیری پروتئین در جیره حاوی جو بیش تر از جیره های حاوی دانه ذرت یا گندم بود (۰۵/۰˂P). غلظت نیتروژن آمونیاکی تیمار حاوی گندم بیش تر از بره های دیگر بود (۰۵/۰>P). غلظت کل اسیدهای چرب فرار در بره های تغذیه شده با جیره های حاوی گندم و جو بیش تر از دو تیمار آزمایشی دیگر بود (۰۵/۰>P). کم ترین میزان اسیدهای چرب فرار در تیمار حاوی ذرت مشاهده شد (۰۵/۰>P). درصد اسید استیک تیمار ذرت بیش تر از جیره های حاوی جو و گندم بود و کم ترین درصد این فراسنجه در بره های تغذیه شده با جیره حاوی گندم مشاهده شد (۰۵/۰>P). غلظت های اسید پروپیونیک، بوتیریک و ایزوبوتریک در تیمار حاوی دانه ذرت کم تر از گروه های دیگر بود (۰۵/۰>P). بیش ترین درصد این اسیدهای چرب فرار مربوط به جیره های حاوی گندم یا جو بود (۰۵/۰>P). جمعیت پروتوزوای کل شکمبه و جنس انتودینیوم در جیره حاوی گندم یا  تیمار جو+ ذرت نسبت به دیگر تیمارها بالاتر بود و بیش ترین تعداد درجیره حاوی گندم مشاهده شد (۰۵/۰˂P). در تیمارهای حاوی ذرت و جو+ ذرت طول پرز (ویلی) دوازده بیش تر از سایر تیمارها بود (۰۵/۰˂P)، درحالی که عمق کریپت دوازده در بره های تغذیه شده با جیره حاوی گندم کم تر بود (۰۵/۰˂P). عرض پرز ایلئوم در تیمارهای دریافت کننده گندم بیش تر از سایر تیمارها بود (۰۵/۰˂P)، درحالی که تیمارهای تغذیه شده با جو کم ترین عرض پرز داشتند (۰۵/۰˂P). عمق کریپت ایلئوم در بره های تغذیه شده با گندم و ذرت از سایر تیمارها کم تر بود (۰۵/۰˂P). نتیجه گیری: نتایج آزمایش نشان داد که عملکرد رشد بره ها در سه نوع غله تفاوتی با یکدیگر نداشتند هرچند گوارش پذ یری ظاهری جیره بر پایه گندم بیش تر بود و در  جیره بره های پروای، گندم را می توان جایگزین دانه جو یا ذرت نمود.

کلیدواژه ها:

اسیدهای چرب فرار ، افزایش وزن روزانه ، پرزهای روده ، پروتوزوآ ، نشاسته