اثرات جایگزینی سیلاژ ذرت علوفه ای با سیلاژ سورگوم بر عملکرد، قابلیت هضم موادمغذی، رفتار تغذیه ای و برخی فراسنجه های خونی در گاو های شیرده

هدف: گیاه سورگوم (Sorghum bicolor) از گیاهان علوفه­ای در مناطق خشک و نیمه خشک بوده است و برای تهیه علوفه سبز، خشک و سیلاژ مورداستفاده قرار می­گیرد. گیاه سورگوم به­جهت قدرت پنجه­زنی فراوان، ارزش غذایی گسترده، عملکرد بالا و راندمان بالای مصرف آب حائز اهمیت است. ایران سرزمینی خشک در جهان است. در این کشور نمی توان در تمام فصول علوفه کشت کرد. بنابراین نیاز به گیاهانی وجود دارد که بتوانند از آب به طور موثرتری استفاده کنند و با آب وهوای نامساعد مقابله کنند. یکی از مهم­ترین علوفه برای سیلوکردن، سورگوم است. هدف از این پژوهش، بررسی اثرات جایگزینی سیلاژ ذرت با سیلاژ سورگوم بر قابلیت هضم، عملکرد تولیدی، فراسنجه های خونی و رفتار های تغذیه ای گاو های هلشتاین شیرده در اواسط دوره شیردهی بود. روش پژوهش: تعداد هشت راس گاو شیرده با میانگین تولید شیر ۳±۵/۳۴ کیلوگرم در روز و میانگین روزهای شیردهی ۲۲±۱۲۰ در قالب طرح آزمایشی مربع لاتین با چهار تیمار و هشت تکرار (تکرارشده در چهار دوره ۲۱ روزه) اختصاص داده شدند. تیمارهای آزمایشی شامل جایگزینی صفر (شاهد)، ۳۳، ۶۶ و ۱۰۰ درصد جایگزین سیلاژ ذرت علوفه ای رقم سینگل کراس ۷۰۴ با سیلاژ سورگوم رقم اسپیدفید بود. گاوها سه بار در روز دوشیده شدند و میزان شیر تولیدشده برای هر گاو در هر دوشش ثبت شد. یافته ها: میزان درصد ماده خشک سیلاژ سورگوم این پژوهش اندکی بالاتراز ماده خشک سیلاژ ذرت شد،۲۰/۲۰ برای سیلاژ ذرت علوفه ای و ۵۵/۲۰ برای سیلاژ سورگوم علوفه ای بود. مقدار پروتئین خام سیلاژ ذرت (۷۶/۱۰) و سیلاژ سورگوم (۱۷/۸) بود و pH هر سیلاژ حدود چهار شد. مصرف ماده­خشک بین تیمارها تفاوت معنی ­داری نداشت، تولید شیر در تیمار شاهد (حاوی ۱۰۰ درصد سیلاژ ذرت) به طور معنی داری بالاتر از تیمار های دیگر بود (۰۵/۰>P). اما بازده تولید شیر (کیلوگرم شیر تولیدی به ازای هر کیلوگرم ماده ­خشک مصرفی) جیره های آزمایشی مشابه بود. درصد چربی شیر و نسبت چربی به پروتئین در تیمار حاوی ۱۰۰ درصد سیلاژ سورگوم بیش تر از سایر تیمار ها بود (۰۵/۰>P). قابلیت هضم پروتئین خام،قابلیت هضم ماده خشک و دیواره سلولی (NDF) با جایگزین سیلاژ ذرت با سیلاژ سورگوم کاهش یافت (۰۵/۰>P). استفاده از سیلاژ سورگوم اسپیدفید، باعث افزایش در معنی داری (۰۵/۰>P) در میزان اسیدهای چرب غیراشباع مفید (ω۶/ω۳ و C۱۶:۰) شد. بیش ترین زمان خوردن و نشخوارکردن مربوط به تیمار شاهد (حاوی ۱۰۰ درصد سیلاژ ذرت) بود و کم ترین زمان مربوط به تیمار ۱۰۰ درصد سیلاژ سورگوم بود (۰۵/۰>P). نتیجه گیری: به­طورکلی نتایج نشان داد که مقدار تولید شیر با ۱۰۰ درصد جایگزینی سورگوم کاهش یافت، اما چربی شیر افزایش داشت. با توجه به این­که گیاه سورگوم شیرین با مناطق گرم و خشک سازگار است این علوفه می تواند یک انتخاب عالی برای مزارع گاو های شیری در مناطقی باشد که کشت ذرت به­دلیل کمبود آب مشکل است.

کلیدواژه ها:

اسیدهای چرب شیر ، ترکیب شیمیایی سیلاژ ، ترکیبات شیر