شناسایی الگوهای ذهنی خبرگان پیرامون مولفه های حیاتی یک سیستم انگیزشی سازمانی اثربخش کارکنان آتش نشانی

انگیزش کارکنان در سازمان های خدماتی پرخطر، به ویژه سازمان آتش نشانی، نقشی اساسی در حفظ عملکرد اثربخش، تاب آوری روانی و تداوم خدمت رسانی در شرایط بحرانی ایفا می کند. با این حال، پیچیدگی ماهیت شغلی آتش نشانی موجب شده است که رویکردهای سنتی انگیزش، که عمدتا بر مشوق های مادی و ساختاری تمرکز دارند، پاسخگوی نیازهای واقعی این حرفه نباشند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی الگوهای ذهنی خبرگان پیرامون مولفه های حیاتی یک سیستم انگیزشی سازمانی اثربخش برای کارکنان آتش نشانی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت اکتشافی است و با استفاده از روش شناسی Q انجام شد. جامعه مشارکت کنندگان را خبرگان حوزه آتش نشانی و مدیریت منابع انسانی تشکیل دادند که به صورت هدفمند انتخاب شدند. در این پژوهش، مجموعه ای شامل ۵۰ گزاره انگیزشی استخراج شده از مرور ادبیات و مصاحبه های نیمه ساختاریافته، توسط ۳۰ خبره رتبه بندی شد. داده ها با استفاده از تحلیل مولفه های اصلی و چرخش واریماکس در نرم افزار PQMethod تحلیل گردید. یافته های پژوهش منجر به شناسایی هفت الگوی ذهنی متمایز شد که در مجموع بخش عمده واریانس دیدگاه های خبرگان را تبیین می کنند. این الگوها شامل: عدالت و امنیت سازمانی، معنا و هویت حرفه ای، رشد و یادگیری، حمایت سازمانی و روابط انسانی، رفاه و سلامت جسمی و روانی، رهبری مشارکتی و الهام بخش، و انعطاف پذیری سازمانی هستند. نتایج نشان داد که انگیزش کارکنان آتش نشانی پدیده ای چندبعدی، معنامحور و سیستمی است که از تعامل هم زمان عوامل ساختاری، روان شناختی و مدیریتی شکل می گیرد. در نهایت، پژوهش حاضر با ارائه یک مدل مفهومی جامع، می تواند مبنایی علمی برای طراحی و بازنگری سیستم های انگیزشی در سازمان های آتش نشانی و سایر سازمان های خدماتی پرخطر فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

انگیزش سازمانی ، آتش نشانی ، الگوهای ذهنی خبرگان ، روش شناسی Q