وقتی سازمان ها نفس شهر می شوند: کارکرد پنهان واحدهای مدیریت بحران در تاب آوری عملیاتی کلان شهر ها

کلان شهرها به عنوان سیستم هایی پیچیده، پویا و چندلایه، همواره در معرض انواع بحران های طبیعی، انسان ساخت و فناورانه قرار دارند و تداوم عملکرد آن ها در شرایط ناپایدار به میزان تاب آوری عملیاتی آن ها وابسته است. تاب آوری عملیاتی بر توانایی حفظ، تطبیق و بازیابی کارکردهای حیاتی شهری در حین و پس از وقوع بحران تاکید دارد، بااین حال بخش قابل توجهی از پژوهش های موجود تمرکز خود را بر زیرساخت های فیزیکی، برنامه های رسمی و ساختارهای آشکار مدیریت بحران معطوف کرده و نقش های پنهان و غیررسمی واحدهای مدیریت بحران و سازمان های واکنش اضطراری را کمتر مورد توجه قرار داده اند. هدف این مقاله، تبیین و تحلیل کارکردهای پنهان واحدهای مدیریت بحران در ارتقای تاب آوری عملیاتی کلان شهرها با رویکردی مروری–تحلیلی است. پژوهش حاضر با اتکا به تحلیل اسنادی و مرور نظام مند ادبیات نظری و تجربی مرتبط با تاب آوری شهری، مدیریت بحران و حکمرانی سازمانی، ابعادی همچون هماهنگی بین سازمانی غیررسمی، انتقال دانش ضمنی، تصمیم گیری اقتضایی، انعطاف پذیری عملیاتی، سرمایه اجتماعی نهادی و اعتمادسازی سازمانی را به عنوان مولفه های کمتر آشکار اما تعیین کننده در عملکرد نظام مدیریت بحران شناسایی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که این کارکردهای پنهان، نقشی اساسی در حفظ تداوم خدمات حیاتی شهری، کاهش زمان بازیابی، افزایش ظرفیت انطباق پذیری و کاهش آسیب پذیری عملکردی کلان شهرها در مواجهه با بحران های پیچیده ایفا می کنند. در نهایت، مقاله با ارائه یک چارچوب مفهومی، بر ضرورت بازاندیشی در جایگاه واحدهای مدیریت بحران در نظام مدیریت شهری و توجه هم زمان به ابعاد سخت افزاری و نرم افزاری تاب آوری عملیاتی تاکید کرده و زمینه ای برای سیاست گذاری یکپارچه و حکمرانی تاب آور در کلان شهرها فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری عملیاتی ، مدیریت بحران شهری ، کلان شهرها ، کارکردهای پنهان سازمانی ، هماهنگی بین سازمانی.