نقش باورهای فراشناخت و خود کارآمدی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، یکی از مهم ترین اهداف نظام های آموزشی و پژوهش های روان شناسی تربیتی است که تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل شناختی، عاطفی و انگیزشی قرار دارد. در این میان، باورهای فراشناختی و خودکارآمدی تحصیلی به عنوان دو مولفه ی بنیادین روانی نقش تعیین کننده ای در کیفیت یادگیری و عملکرد تحصیلی ایفا می کنند. باورهای فراشناختی بیانگر توانایی فرد در آگاهی از فرایندهای شناختی و کنترل و تنظیم آن هاست؛ به عبارتی، دانش آموز با رویکردی فراشناختی قادر است نحوه ی یادگیری خود را برنامه ریزی، نظارت و ارزیابی کند. در مقابل، خودکارآمدی تحصیلی به باور فرد نسبت به توانایی اش در انجام موفق فعالیت های آموزشی و غلبه بر چالش های یادگیری اشاره دارد.پژوهش های متعدد نشان داده اند که بین این دو سازه رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد؛ به گونه ای که خودکارآمدی بالا موجب افزایش استفاده از راهبردهای فراشناختی، و به دنبال آن بهبود عملکرد تحصیلی می شود. همچنین، وجود باورهای فراشناختی قوی باعث ارتقای احساس کنترل، کاهش اضطراب امتحان، و افزایش انگیزش درونی دانش آموز می گردد. در نتیجه، تعامل این دو عامل زمینه ساز شکل گیری یادگیری خودتنظیم شده و رشد تحصیلی پایدار است. این مقاله با هدف بررسی و تبیین نقش باورهای فراشناختی و خودکارآمدی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، به تحلیل نظری و مرور پژوهش های انجام شده در این حوزه می پردازد. نتایج این بررسی می تواند راهنمایی کاربردی برای طراحی برنامه های آموزشی مبتنی بر ارتقای مهارت های شناختی و روانی دانش آموزان باشد و معلمان، مشاوران و مدیران مدارس را در جهت بهبود کیفیت یادگیری و افزایش انگیزش تحصیلی یاری دهد.

کلیدواژه ها:

باورهای فراشناختی ، خودکارآمدی تحصیلی ، انگیزش ، یادگیری خودتنظیم شده ، پیشرفت تحصیلی