بررسی نقش سرمایه اجتماعی در موفقیت طرح های شهری با تاکید بر تجربه شهری

این پژوهش به بررسی نقش سرمایه اجتماعی در افزایش موفقیت طرح های شهری با تاکید بر تجربه شهری می پردازد. هدف اصلی شناسایی و آزمون فرضیه ای است که سرمایه اجتماعی (شبکه های اجتماعی، اعتماد متقابل و نهادهای غیررسمی) به عنوان عامل میانی، تجربه شهری شهروندان (دسترس پذیری، امنیت، حس تعلق و مشارکت) را تقویت می کند و به نتیجه بهبود شاخص های موفقیت پروژه های شهری (پذیرش عمومی، کارایی اجرایی و پایداری محیطی) منجر می شود.برای آزمون این فرضیه، از روش تحقیق ترکیبی (Mixed Methods) استفاده شد. در بخش کمی، پرسش نامه ای استاندارد شامل مقیاس های سرمایه اجتماعی (SCQ)، تجربه شهری (Urban Experience Scale) و موفقیت طرح های شهری (Project Success Index) بر روی ۳۲۴ ساکن دو پروژه بزرگ شهری (نوسازی محله تاریخی و توسعه خطوط حمل ونقل عمومی) توزیع شد. داده های جمع آوری شده با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی (CFA) مورد اعتبارسنجی قرار گرفت و سپس مدل ساختاری معادلات (SEM) برای بررسی مسیرهای میانی بین متغیرها اجرا شد. در بخش کیفی، ۲۲ مصاحبه نیمه ساختاریافته با مدیران پروژه، مشاوران شهری و نمایندگان جامعه محلی انجام شد؛ داده های کیفی با روش کدگذاری محوری در NVivo تجزیه و تحلیل گردید تا زمینه های مفهومی و مکانیسم های عملی مشارکت سرمایه اجتماعی در تجربه شهری شناسایی شود.نتایج کمی نشان داد که سرمایه اجتماعی به صورت مثبت و معنادار (β = ۰.۳۸, p < ۰.۰۰۱) بر تجربه شهری تاثیر مستقیم دارد و تجربه شهری به نوبه خود بر موفقیت طرح های شهری تاثیر متقابلا قوی (β = ۰.۴۶, p < ۰.۰۰۱) دارد. مدل SEM نشان داد که متغیر تجربه شهری نقش میانی ساز جزئی (≈ ۳۵ %) در رابطه بین سرمایه اجتماعی و موفقیت پروژه ایفا می کند. تحلیل کیفی نیز تایید کرد که شبکه های اجتماعی محلی، حس اعتماد و مشارکت فعال در فرآیند طراحی و اجرا، باعث افزایش پذیرش کاربران نهایی و کاهش مقاومت نسبت به تغییرات فیزیکی فضا می شود. در مجموع، ترکیب سرمایه اجتماعی و تجربه شهری به عنوان یک چارچوب نظری جامع می تواند برای برنامه ریزان شهری و سیاست گذاران راهکارهای موثری جهت ارتقاء کارایی و پذیرش طرح های شهری ارائه نماید.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، تجربه شهری ، موفقیت طرح های شهری ، مدل ساختاری معادلات ، روش ترکیبی.