نقش هوش مصنوعی در تحول نظام آموزشی: فرصت ها و چالش ها

هوش مصنوعی (AI) به عنوان یکی از مهم ترین فناوری های تحول آفرین قرن بیست ویکم، نقش فزاینده ای در بازطراحی و بهینه سازی نظام های آموزشی در سراسر جهان ایفا می کند. این فناوری با قابلیت های بی نظیر خود در تحلیل داده های کلان، یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی، و بینایی ماشین، فرصت های بی سابقه ای را برای ایجاد یادگیری شخصی سازی شده، ارزیابی هوشمند و تطبیقی، آموزش فراگیر، و پشتیبانی موثر از معلمان فراهم آورده است. کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش از سیستم های tutor هوشمند و چت بات های آموزشی گرفته تا ابزارهای تحلیل یادگیری و برنامه های درسی تطبیقی را شامل می شود که هر یک پتانسیل بالایی در ارتقاء کیفیت، کارایی، و دسترسی به آموزش دارند.بااین حال، پذیرش و به کارگیری گسترده هوش مصنوعی در آموزش بدون چالش های جدی نیست. مسائلی نظیر شکاف دیجیتال و نابرابری در دسترسی به فناوری، ملاحظات اخلاقی و حریم خصوصی داده های دانش آموزان، خطر وابستگی بیش از حد به فناوری و کاهش تعاملات انسانی، نیاز به آموزش و توانمندسازی معلمان، و همچنین مسائل مربوط به سوگیری های الگوریتمی، نگرانی های مهمی را ایجاد کرده اند. هدف این مقاله، بررسی جامع نقش هوش مصنوعی در تحول نظام آموزشی، تبیین دقیق فرصت ها و چالش های آن، و ارائه تصویری متعادل و آینده نگرانه از پیامدهای این فناوری در آموزش است. این تحقیق با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره گیری از ادبیات علمی معتبر، گزارش های بین المللی از سازمان هایی نظیر یونسکو (UNESCO) و سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، و مقالات پژوهشی به روز تا سال ۲۰۲۵ انجام شده است تا راهکارهایی عملی برای حداکثرسازی منافع و کاهش خطرات ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، نظام آموزشی ، یادگیری هوشمند ، آموزش تطبیقی ، شخصی سازی ، ارزیابی هوشمند ، اخلاق آموزشی ، شکاف دیجیتال.