طراحی و اعتبارسنجی بسته آموزشی تربیت رسانه ای برای افزایش سواد دیجیتال و ایمنی اینترنتی دانش آموزان در مدارس

هدف از این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی بسته آموزشی تربیت رسانه ای با هدف افزایش سواد دیجیتال و ایمنی اینترنتی دانش آموزان بود. این مطالعه از نوع پژوهش های آمیخته (ترکیبی) با رویکرد اکتشافی متوالی است که در دو فاز کیفی و کمی انجام شد. در فاز کیفی و با روش تحلیل مضمون، با ۲۱ نفر از متخصصان علوم تربیتی، روانشناسی، فناوری اطلاعات و معلمان مجرب مصاحبه نیمه ساختاریافته به عمل آمد و همچنین با تحلیل اسناد معتبر بین المللی، مولفه های کلیدی بسته آموزشی استخراج شد. بر این اساس، چارچوب اولیه بسته آموزشی در پنج محور اصلی طراحی گردید: ۱. سواد اطلاعاتی و جستجوی نقادانه، ۲. امنیت و حریم خصوصی آنلاین، ۳. حقوق دیجیتال و اخلاق رسانه ای، ۴. تولید و انتشار محتوای مسئولانه و ۵. سلامت روانی و مدیریت زمان در فضای مجازی. در فاز کمی، بسته طراحی شده جهت اعتبارسنجی در اختیار ۳۵ نفر از متخصصان (برای روایی محتوا با شاخص CVR و CVI) و ۳۰۰ نفر از معلمان و مشاوران مدارس (برای روایی سازه با تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی) قرار گرفت. همچنین پایایی بسته از طریق روش آلفای کرونباخ (۰/۹۲) محاسبه شد. یافته ها نشان داد که بسته آموزشی طراحی شده از روایی محتوایی (CVI=۰.۸۹) و روایی سازه مناسبی برخوردار است (شاخص های برازش مطلوب در تحلیل عاملی تاییدی). همچنین تمامی مولفه های بسته از پایایی بالایی (آلفای کرونباخ بالای ۰/۷) برخوردار بودند. نتیجه نهایی حاکی از آن است که بسته آموزشی طراحی شده، ابزاری معتبر، پایا و کاربردی برای اجرا در محیط های آموزشی به منظور ارتقای سواد دیجیتال و ایمنی اینترنتی دانش آموزان می باشد. پیشنهاد می شود این بسته در قالب یک برنامه درسی رسمی یا فوق برنامه در مدارس گنجانده شود.

کلیدواژه ها:

تربیت رسانه ای ، سواد دیجیتال ، ایمنی اینترنتی ، بسته آموزشی ، اعتبارسنجی ، دانش آموزان ، مدارس.