نقش فناوری اطلاعات در توسعه پایدار شهری و مدیریت انرژی در ساختمان های شهرداری

فناوری اطلاعات (IT) به عنوان یک محرک تحول آفرین در دستیابی به اهداف توسعه پایدار شهری و بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان های عمومی به ویژه ساختمان های تحت مدیریت شهرداری ها نقش حیاتی ایفا می کند. این پژوهش با هدف طراحی و ارائه الگویی یکپارچه برای ادغام فناوری های نوین اطلاعاتی در فرآیند مدیریت انرژی ساختمان های شهرداری و تسهیل گذار به شهرهای هوشمند و پایدار انجام شده است. روش تحقیق به صورت ترکیبی (کیفی-کمی) و با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۳۵ نفر از ذی نفعان کلیدی (شامل مدیران فناوری اطلاعات شهرداری، کارشناسان انرژی، مهندسان مشاور و اساتید دانشگاه)، تحلیل اسناد سیاستی و پرسشنامه های تخصصی اجرا شد. یافته ها نشان می دهد نظام کنونی مدیریت انرژی در ساختمان های شهرداری با چالش های ساختاری از جمله نبود سامانه یکپارچه پایش انرژی (امتیاز ۴/۴)، کمبود نیروی انسانی متخصص در حوزه فناوری اطلاعات-انرژی (امتیاز ۴/۷)، نبود چارچوب استاندارد ملی برای ساختمان های هوشمند شهرداری (امتیاز ۳/۹) و محدودیت شدید بودجه ای برای نوسازی زیرساخت ها (امتیاز ۴/۲) مواجه است. در پاسخ به این چالش ها، الگوی پیشنهادی با عنوان «الگوی یکپارچه فناوری اطلاعات برای مدیریت انرژی ساختمان های شهرداری (IT-MEBM)» در قالب سه محور اساسی فنی-زیرساختی، مدیریتی-حکمرانی و انسانی-ظرفیت سازی طراحی و با روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) اولویت بندی شد. راهکارهای محوری این الگو شامل: ۱) استقرار سامانه مدیریت انرژی ساختمان (BEMS) مبتنی بر اینترنت اشیاء (IoT)، ۲) تدوین و ابلاغ «دستورالعمل ملی هوشمندسازی انرژی ساختمان های عمومی» و ۳) اجرای برنامه آموزشی ترکیبی (Blended Learning) برای توانمندسازی ناظران و کارشناسان انرژی شهرداری می باشد. شبیه سازی دینامیکی اثرات اجرای الگو در یک افق پنج ساله با نرم افزار Vensim نشان می دهد که در صورت استقرار کامل، می توان شاهد کاهش ۳۰ تا ۳۵ درصدی مصرف انرژی، کاهش ۲۵ درصدی زمان عکس العمل به خرابی ها و افزایش ۴۰ درصدی رضایت کاربران ساختمان ها بود. این الگو می تواند به عنوان نقشه راهی عملیاتی برای شهرداری های کلان شهرها و نیز چارچوبی سیاستی برای نهادهای حاکمیتی جهت تحقق مدیریت انرژی هوشمند در بخش عمومی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فناوری اطلاعات ، توسعه پایدار شهری ، مدیریت انرژی ، ساختمان های شهرداری ، شهر هوشمند